درس شانزدهم: فناء فى اللَّه و بقاء باللَّه‌ مقصد و مقصود همه انبياء (ص) و اوصياء (ع) و عارفان رسيدن به «وصال» حق و فنا گشتن و غرق شدن در درياى هستى اوست. هستى همه موجودات از او سرچشمه مى‌گيرد و با عشقى جانسوز به سوى او در حركت است و فناى در او را مى‌طلبد. قافله سالاران اين حركت، انبياء و اوصياء الهى هستند. آنان به لطف خداى متعال در همين حيات دنيا و پيش از فناى كلى همه هستى در جهان آخرت، در او فانى مى‌گردند و با سير در اسماى خداى متعال به معدن عزّت و عظمت بار مى‌يابند و با گذر از عوالم هستى با وجودى حقّانى ميان انسانها گام مى‌نهند و با پايان سفرهاى چهارگانه عرفانى، بشر را به سوى قرب و ولايت الهى دعوت و هدايت مى‌كنند.
عارفان راستين نيز با رهنمايى انبياء و اوصياء (ع) در اين راه گام مى‌گذارند گر چه جز اندكى از آنان به بارگاه قدس الهى راه نمى‌يابند. عارفانى كه به لطف حق و با يارى جستن از ارواح نورانى انبياء و اوصياى خداوند (ع) به فنا در حق مى‌رسند، گاه تا ابد غرق در جمال الهى مى‌مانند و به خود نمى‌آيند. آنان كه به خود مى‌آيند و به «بقاى» حق باقى مى‌مانند، سفر دوم عارفان و سير در اسما و صفات حق را آغاز مى‌كنند.
فناى عرفانى به معناى نابودى نيست، بلكه رهايى از حدود وجودى و رهيدن از حجابها و رسيدن به حقيقت هستى و كمال است. برخى به دليل ناآشنايى با حقيقت فناى عرفانى و نداشتن دركى درست و جامع از ظرفيت‌هاى وجودى انسان و ارتباط انسانها و همه هستى با خداوند، فناى عرفانى را انكار مى‌كنند يا تفسيرى نادرست براى آن مى‌جويند.
در اين درس شما، با فرجام سلوك عرفانى و تفسيرى درست از فناء فى اللَّه، و بقاء باللَّه از نظرگاه عارفان آشنا مى‌گرديد و با شناخت مراتب فنا و بقا در مى‌يابيد كه سالكان بزرگ و