عرفان اسلامى - حسینی - الصفحة ٢٤١
بانگ مظلومان زهر جا بشنوند آن طرف چون رحمت حق مىدوند علامه حسينى طهرانى در تحليل «طى الارض» گويد: چه بسا ديده شده است- چنانكه در روايات نيز آمده و شواهد تاريخى حكايت دارد- برخى از وارستگان و واصلان، ديگران را نيز با خود به طرف مقصد با طى الارض بردهاند. در اين صورت بايد گفت: كه نفس ملكوتى و خلاقه آنان قادر بر ايجاد اجسامى غير از خود نيز در محلّ منظور مىباشند. «١» قيصرى درباره اين ويژگى انسانهاى كامل گويد:
انسانهاى كامل به دليل كنده شدن از بدن و بىنيازى از آن توان يافتهاند كه در دنيا و پس از مرگ به شكلهايى جز بدن خود درآيند. آنان مىتوانند به عوالم ملكوت داخل گردند؛ چنانكه ملائكه به عالم دنيا مىآيند و به شكل اهل دنيا ظاهر مىگردند. آنان گاه در مكاشفات سالكان در خواب يا بيدارى ظاهر مىگردند؛ همان گونه كه ملائكه و جن ظاهر مىگردند. اينان را «بُدَلا» مىنامند. «٢» او در اين گفتار چهار ويژگى براى بدلا برشمرده است:
١. در حيات دنيا ابدانى ايجاد مىكنند و براى عبادت يا يارى رساندن به مردم روانه مىسازند.
٢. پس از مرگ همانند دنيا ابدانى ايجاد و براى نجات مؤمنان يا تكميل آنان گسيل مىدارند. «٣» ٣. در عوالم ملكوتى داخل مىگردند؛ چنانكه ملائكه به عالم دنيا مىآيند.
٤. در خيالات و مكاشفات سالكان ظاهر مىشوند.
علّامه حسنزاده آملى مىگويد:
پس از آشنايى با مرحوم ميرزا جوادآقا ملكى تبريزى، تا مدتها مىپنداشتم قبر آن جناب در نجف است. در شب دوّم رجب ١٣٨٨ ه. ق، باخبر شدم كه قبر ايشان در شيخان قم در نزديكى قبر ميرزاى قمى است. شتابان به سوى شيخان حركت كردم. شب بود و نتوانستم قبر ايشان را تشخيص دهم. با خود گفتم شب است و تاريك، فردا مىآيم. آهسته آهسته از شيخان بدر