عرفان اسلامى - حسینی - الصفحة ٢٢٧
در بروز مكاشفات نادرست مؤثرند. برخى از آنها عبارتاند از: اعتقادات نادرست، وجود بقايا و آثار اخلاق و رفتار نادرست، پاكسازى نكردن زواياى پنهان قلب از آلودگيها و هواها، روى تافتن از شريعت و آموزههاى دينى و در پيش گرفتن رياضتها و مجاهدتهاى خود ساخته و غير شرعى و همراه نبودن با پير و استادى كامل در سلوك.
تنها حضرات معصومان (ع) با لطف و توفيق الهى از مكاشفات نادرست در امان هستند؛ زيرا قدم نهادن در مسير درست بندگى و سلوك و عصمت از گناه و لغزش در مراتب گوناگون، سلوك آنان را از ديگران متمايز ساخته و راه تصرّفات شيطانى را در مكاشفات آنان بسته است.
عارفان براى تشخيص مكاشفات درست از دو گونه ميزان بهره مىگيرند:
- ميزان عام؛ - ميزان خاص.
قيصرى در اين باره گويد:
برخى از ميزانها عام هستند و آن قرآن و حديث است كه از كشف تام محمدى (ص) خبر مىدهند، برخى ديگر خاص هستند و مخصوص حالات هر يك از سالكان. «١» ميزان عام ١. قرآن كريم و روايات پيامبر اكرم (ص) و امامان معصوم (ع) ميزان عام تشخيص مكاشفات هستند. صاحب حق اليقين به دليل آنكه به متن واقع بار مىيابد هرگز دچار خطا و اشتباه يا شك و ترديد نمىگردد. «٢» اميرالمؤمنين (ع) فرمود:
ما شَكَكْتُ فى الْحَقِّ مُذْ اريتُهُ.
از آن هنگام كه حق بر من عرضه گرديد در آن شك نكردم. «٣» ٢. عارفان بهرهگيرى از برهان درست و خالص را از ميزانهاى عام تشخيص مشاهدات به شمار مىآورند و آموختن علوم برهانى را به سالكان سفارش مىكنند. صائنالدين على بن تركه درباره اين ميزان عام مىگويد: