شمار حالات و مقامات‌ محققان عرفان در شمار مقامات و حالات عرفانى همداستان نيستند. براى نمونه ابونصر سرّاج هفت مقام از مقامات سالكان را برمى‌شمارد كه به ترتيب عبارت‌اند از: توبه، ورع، زهد، فقر، صبر، توكّل و رضا. وى از ده حال عرفانى ياد كرده و شرح مناسبى براى هر يك آورده است. اين ده حال به ترتيب عبارت‌اند از: مراقبه، قرب، محبت، خوف، رجاء، شوق، انس، طمأنينه، مشاهده و يقين. «١» خواجه نصيرالدين مشهور به محقق طوسى (م ٦٧٢ ه. ق) مقامات و مراحل سلوك را به شش باب تقسيم و براى هر يك شش اصل آورده است جز آخرين باب كه فناى در حق است و درجات و فصول آن نامحدود و ناپيداست. «٢» در اينجا براى رعايت اختصار به شرحى كوتاه از برخى مقامات و احوال عارفان به ترتيب موجود در كتاب ابونصر سرّاج مى‌پردازيم.
برخى مقامات عرفانى «٣» ١. ورع‌ ورع نگهدارى نفس از افتادن در وادى محرمات است. «٤» برخى ورع را به دورى از شبهات نيز معنا كرده‌اند «٥»؛ زيرا خويشتندارى از ورود در محرمات بدون دورى از شبهات ممكن نيست.
توبه سالك را به ورع فرا مى‌خواند از اين جهت ورع پس از توبه قرار مى‌گيرد؛ زيرا ورع و خويشتندارى از فروافتادن در محرمات پس از ترك آنها و توبه معنا مى‌يابد. «٦»