آمد ديديم، بدنش كه چاق و بانشاط بود، گويا نصف شده و رنگش زرد و پريشان گرديده كه عادتاً در يك و دو روز رياضت، انتظار نبود اين مقدار تغيير صورت پديد آيد، بعد معلوم شد كه مردانه عمل كرده است. «١» اركان و شرايط توبه در سخنان حضرت على (ع)
اميرالمؤمنين (ع) به شخصى كه در حضورش «استغفراللَّه» گفت فرمود: استغفار مقام بلند مرتبه‌گان است و براى آن شش معناست. آن جناب در اين سخن به تمام آنچه در يك توبه كامل لازم است اشاره مى‌كند و اركان و شرايط قبولى و كمال توبه را چنين بيان مى‌دارد.
نخست: پشيمانى بر گذشته؛ دوم: عزم بر ترك بازگشت براى هميشه؛ سوم: حقوق مردم را ادا كنى تا با خدا عارى از هر گناهى ديدار نمايى؛ چهارم: هر واجبى را كه بر عهده تو بوده و انجامش نداده‌اى به جاى آورى؛ پنجم: گوشتى را كه از گناه بر پيكرت روييده در غم و اندوه آب كنى تا پوست به استخوانت بچسبد و ميان پوست و استخوان گوشت تازه برويد؛ ششم: جسم خود را رنج طاعت بچشانى؛ همچنان كه بر او حلاوت معصيت چشانده بودى. «٢» آثار توبه در وجود سالك‌ توبه جان سالك را نور مى‌بخشد. موانع و خارهاى سلوك را از پيش پاى او برمى‌دارد و او را براى حركت به سوى خدا آماده مى‌سازد. انديشه در آثار و بركاتى كه توبه در جان سالك به جاى مى‌گذارد، سالك را بر آن مى‌دارد كه به توبه و اركان و شرايط آن اهتمام بيشتر نمايد و از آثار و بركات آن محروم نگردد. در اينجا به برخى از آثار توبه و اسرار آن كه در قرآن و روايات آمده است اشاره مى‌نماييم: