عرفان اسلامى - حسینی - الصفحة ١٠٠
جنيد در تصوف روشى معتدل داشت و بر پيروى از سنت و شريعت اصرار مىورزيد. از شَطَحْ عارى بود و برخلاف بيشتر صوفيه عصر خود چندان اهل سفر و سياحت نبود. عطار درباره وى گويد:
جنيد جامه برسم علما پوشيدى، اصحاب گفتند اى پير طريقت چه باشد اگر براى خاطر اصحاب مرقّع درپوشى گفت و اگر بدانمى به مرقع كارى برآمدى از آهن و آتش لباسى سازمى و درپوشمى و لكن به هرساعت در باطن ما ندا مىكنند كه «ليس الاعتبارُ بالخِرقَة انّما الاعتبار بالحرُقة» ارزش اعتبار به لباس نيست بلكه به دل سوختگى است. «١» ٤. نوريّه پيروان ابوالحسن احمد بن محمد نورى (م ٢٩٥ ه. ق) را مىگويند. هجويرى درباره او مىگويد:
نورى را اندر تصوف مذهبى پسنديده است. قانون مذهبش تفضيل تصوف باشد بر فقر و معاملاتش موافق جنيد باشد. «٢» از ويژگيهاى روش وى پرهيز از عزلت و گوشه نشينى و دعوت به مصاحبت و معاشرت با درويشان و اهميت دادن به «ايثار» است. از سخنان وى است كه «از عزلت و گوشه نشينى پروا كنيد كه عزلت همراهى شيطان است و بر شما باد به مصاحبت و معاشرت؛ زيرا كه در مصاحبت خشنودى خداوند است. «٣» ٥. كبرويه بنيانگذار اين طريقت نجمالدين كبرى از عرفاى بزرگ قرن هفتم هجرى است. (م ٦١٦ ه. ق) وى در خوارزم مىزيست و در حمله مغول سلاح پوشيد و همراه مردم جنگيد تا شهيد شد.
نجمالدين، اصول طريقت خود را در دو رساله مختصر به نامهاى «اقرب الطرق الى اللَّه» و «الاصول العشرة» تدوين كرده است. وى روش خود را نزديكترين، روشنتر عرفان اسلامى ١٠٦ درس هفتم: نقش و جايگاه استاد در سلوك ين و بسامانترين روش سلوك معرفى مىكند و براى اثبات آن سه راه براى رسيدن به خدا بيان مىكند: