کشف الیقین ت آژیر - علامه حلی - الصفحة ٧٩ - مبحث دوم علم

دلايلى نيز دارد: اوّل: على بن ابى طالب در نهايت تيزهوشى و ذكاوت بود و در تعلّم و فراگيرى بسيار آزمند. از كوچكى تا هنگام جدايى، شب و روز ملازمت بسيارى با پيامبر كه در علم و فضل كامل‌ترين آدميان بود داشت.

بالضروره روشن است كه چنين شاگردى ملازم با چنين معلّمى كامل كه در آموزش دادن بسى آزمند است و از شاگرد در فراگرفتن؛ شاگردى در نهايت كمال و اوج فضل و دانش، خود برهانى قطعى و لمّى است كه در آن اختلافى به چشم نمى‌خورد.

دوم: خداوند در حقّ او مى‌فرمايد: وَ تَعِيَها أُذُنٌ واعِيَةٌ[١].- ثعلبى‌[٢]- در تفسير اين آيه مى‌گويد: پيامبر اكرم ٦ فرمود: از خداوند عزّ و جلّ خواستم آن را گوش تو قرار دهد اى على.

ابو نعيم حافظ شافعى‌[٣]- به اسناد خود مى‌گويد: پيامبر اكرم ٦ فرمود: اى على! خداوند عزّ و جلّ به من دستور داده است تا تو را به خود نزديك كنم و دانشت آموزم، پس اين آيه نازل شد: وَ تَعِيَها أُذُنٌ واعِيَةٌ،[٤] پس تو گوشهاى شنواى علم من هستى.

سوم: پيامبر اكرم ٦ فرموده است: داورترين شما على‌[٥]- است و داورى و قضا

[١] حاقّه/ ١٢؛ و گوشهايى شنوا آن را مى‌نيوشند.

[٢] تفسير ثعلبى، نسخه خطى، ص ٢٠٢.

[٣] حلية الاولياء ١/ ٦٧.

[٤] ابن ميثم بحرانى در قواعد المرام/ ١٨٣ مى‌گويد:

« بيش‌تر مفسّران پذيرفته‌اند كه اين آيه كريمه: وَ تَعِيَها أُذُنٌ واعِيَةٌ در حقّ على( ع) نازل شده است و اختصاص حضرت( ع) به فزونى درك مستلزم اختصاص ايشان است به فزونى علم.

بنگريد به سخن ابن طلحه شافعى كه اربلى آن را در كشف الغمّه ١/ ١١٩- ١٢٠ نقل كرده است.

[٥] مجمع الزوائد ٩/ ١٤+ الاستيعاب في هامش الاصابة ٣/ ٣٨+ حلية الأولياء ١/ ٦٥- ٦٦.