نظام سياسى اسلام - نصرتى، على اصغر - الصفحة ٨٩
خلاصه و نتيجه
با توجه به اينكه در مقياس كلى، دو نوع نگاه به هستى، انسان و جامعه وجود دارد، نظام سياسى نيز متأثر از آن به دو دستهى متمايز، با تلقىهاى متفاوت از مبدأ هستى، انسان و اختيار او و جامعه، تقسيم مىشود. اين تمايز، مربوط به فهم انسان از آموزههاى دينى و نيز فهم او متأثر از آثار و عملكردهاى مادى اوست.
بر اين اساس، دستهاى از نظامهاى سياسى، دينى هستند؛ يعنى منشأ دينى دارند و حكومتى كه با معيارهاى آن دين ساخته مىشود، مدعى انتساب به دين و اجراى شريعت است؛ اما دستهاى ديگر كه غير دينى به حساب مىآيند؛ نه خود را منتسب به دين مىدانند و نه گامى مؤثر براى ترويج آن برمىدارند، بلكه حتى نقش دين آسمانى در پيدايش نظام سياسى را ناديده انگاشته و دستگاه حاكمه در رفتار سياسى خود، التزامى به مقررات و ضوابط دينى ندارد.
بر اين مبنا، انواع حكومتهاى غير دينى را مىتوان بر حسب تعداد زمامداران به حاكميت فردى، حاكميت گروهى و حاكميت همگانى تقسيم نمود.