حكومت اسلامى در قرآن است.[١] نمونه‌ى ديگرى كه مى‌توان از آن، ولايت را به روشنى استنباط كرد، آيه‌ى ٤٤ سوره مائده است كه مى‌فرمايد: انا انزلنا التورية فيها هدى و نور يحكم بها النبيّون الذين اسلموا للذين هادوا و الربانيّون و الاحبار بما استحفظوا من كتاب الله و كانوا عليه شهداء فلا تخشو الناس و اخشون و لا تشتروا بآياتى ثمنا قليلا و من لم يحكم بما انزل الله فاولئك هم الكافرون؛[٢] «ما تورات را فرستاديم كه در آن هدايت و روشنايى است تا انبيا و ربانيون و احبار بر آن حكم كنند همانطور كه از كتاب خدا بهره گرفته‌اند. اينها شاهد بر شريعت و آيين الهى هستند. از غير خدا نبايد بترسند و به راحتى آيات الهى را وانگذارند».

آية الله هاشمى شاهرودى آيه‌ى فوق را ترسيم كننده‌ى نظريه‌ى سياسى حكومت اسلامى و شرايط مديران حكومت الهى دينى و اسلامى و تبيين كننده‌ى مبناى ولايت فقيه دانسته و به نكات زير اشاره مى‌كند:

ذكر تورات از باب مثال است، بقيه‌ى شرايع نيز چنين است.

سه دسته‌ى انبيا، ربانيون و احبا در سير طولى نظام امامت جامعه قرار دارند؛ ربانيون، اوصياى پيامبران و احبار، دانشمندان هستند و هر سه طبقه، مكلف به اجراى شريعت الهى هستند.

ملاك‌هاى مسؤوليت امامت كه در ادامه‌ى آيه ذكر مى‌شود؛ عبارتند از: علم به كتاب، الگوى آشكار تربيت دينى و الهى، شجاعت و خداترسى.

تاريخ تشيع نشان مى‌دهد كه ائمه، كسانى را تربيت كردند و احكام اسلام را به آنها آموختند تا بتوانند نقش گروه سوم را در جايى كه دست جامعه‌ى اسلامى از ربانيون كوتاه مى‌شود يا در زمانى كه ربانيون حضور فيزيكى ندارند، ايفا كنند.[٣] ٢. شيخ صدوق رحمه اللّه در كتاب «من لا يحضره الفقيه» آورده است كه: قال امير المؤمنين عليه السّلام: «قال رسول الله صلّى اللّه عليه و اله و سلم: اللهم ارحم خلفايى، قيل: يا رسول الله و من خلفائك؟ قال: الذين يأتون من بعدى يروون حديثى و سنتى؛[٤] امير المؤمنين عليه السّلام فرمود كه‌

[١] - آذرى قمى، احمد؛ ولايت فقيه از ديدگاه قرآن كريم؛ ص ١٠٨.

[٢] - مائده، آيه ٤٤.

[٣] - رجوع كنيد به: نشريه پيام صادق، سال ٧، ش ٣٧؛ آية الله هاشمى شاهرودى؛ صص ٤- ٣.

[٤] - من لا يحضره الفقيه، باب النوادر؛ شيخ حرّ عاملى: وسايل الشيعه، ج ١٨، باب ٨، حديث ٥٠.