امير المؤمنين عليه السّلام در عهدنامه‌ى مالك اشتر مى‌فرمايد: «و اشعر قلبك الرحمة للرعية و المحبة لهم و اللطف بهم ...»[١]؛ قلبت را مهياى پذيرش لطف و رحمت و محبت به مردم تحت حكومتت قرار ده. و همچنين مى‌فرمايد: «يفرط منهم الزلل و تعرض لهم العلل و يؤتى عليهم فى العهد و الخطا، فاعطهم من عفوك و صفحك مثل الذى تحب و ترضى ان يعطيك الله من عفوه و صفحه ...»[٢]؛ همان‌طور كه دوست دارى خداوند تو را مشمول عفو و گذشت خودش قرار دهد، تو نيز آنان (مردم) را تا آنجا كه مقدور است، مورد عفو و بخشش قرار ده؛ زيرا آنها انسانند و از لغزش، تجاوز از حد، اشتباه و خطا در امان نيستند.

١١. نصيحت و خيرخواهى‌

١٢. آموزش مسائل مورد نياز جامعه‌

١٣. تربيت، اصلاح معايب و تزكيه نفوس‌

امام على عليه السّلام در يكى از سخنان خويش مى‌فرمايند: «فامّا حقكم علىّ فالنصيحة لكم و توفير فيئكم عليكم و تعليمكم كى لا تجهلوا و تأديبكم كيما تعلموا ...»[٣]؛ اى مردم، حق شما بر من اين است كه شما را به خير و راستى نصيحت كنم، بيت المال را عادلانه ميان شما قسمت كنم، شما را به علوم مورد نياز آموزش دهم تا در نادانى و جهالت نمانيد و شما را بر طريقه‌ى سالم زندگانى تربيت نمايم.[٤]

٢. تناسب اختيارات و وظايف‌

با توجه به وظايف و تكاليف رهبرى در نظام اسلامى، براى ولايت فقيه، اختيارات و بسط يد فوق چارچوبه‌هاى متعارف، جهت اداره‌ى نظام لازم است. اين سطح از اختيارات به «ولايت مطلقه‌ى فقيه» تعبير مى‌شود.

[١] - همان

[٢] - همان

[٣] - نهج البلاغه؛ خطبه‌ى ٣٤، ص ١٠٥.

[٤] - جهت مطالعه و كسب اطلاع بيشتر از حقوق مردم بر حاكم، مراجعه كنيد به: نهج البلاغه؛ خطبه ٥٣؛ عهدنامه مالك اشتر و رساله‌ى حقوق امام سجاد عليه السّلام.