«تدبير» در لغت به معناى انديشه در يك مسئله و توجه به عاقبت آن و سرانجام نظام بخشيدن به آن است.[١] با توجه به وظايفى كه مقام ولايت در جامعه بر عهده دارد بر هيچ انسان عاقلى پوشيده نيست كه انجام اين وظايف، نيازمند كاردانى و شايستگى است؛ همانطور كه اگر پدرى نسبت به فرزندان خود، از لياقت پدرى برخوردار نباشد، سرپرستى و خيرخواهى او بر ايشان تحقق نمى‌پذيرد، همين مسئله در مورد ولايت نيز صادق است؛ بنابراين لازم است در تحقق ولايت و مشروعيت تصرفات زمامدار، كفايت و شايستگى او را مدّ نظر قرار داده و ملازمات آن؛ از قبيل: قدرت، شجاعت، بصيرت، آينده‌نگرى و سياستمدارى را شرط اداره‌ى صحيح امر حكومت بدانيم.

قدرت و سلامت‌قرآن كريم در مورد برگزيدن طالوت به فرماندهى سپاه مى‌فرمايد: ان الله اصطفاه عليكم و زاده بسطة فى العلم و الجسم‌[٢]؛ خداوند طالوت را برگزيد و وى را در دانش و جسم فزونى بخشيد.

ظاهر اين آيه، مى‌رساند كه شرط فرماندهى بر سپاه كه ميدان كارزار با خصم است، دانش جنگيدن و توانمندى جسمى است. طبعا گستره‌ى نظام اجتماعى كه مقام ولايت، هدايت و رهبرى رشد و توسعه‌ى آن را بر عهده دارد، به مراتب علاوه بر دانش‌هاى لازم نيازمند توانمندى فزونترى در اداره‌ى جامعه است. اين توانمندى به مقتضاى نوع كار، قدرت تصميم‌گيرى و نفوذ اراده‌ى اصلاحى خود در داخل نظام و قدرت سازماندهى اراده‌ى جمعى مسلمين در مقام رويارويى با تهديدهاى بيرونى است.

رواياتى نيز همين معنا را مورد تأكيد قرار مى‌دهند كه به برخى از آنها اشاره مى‌شود.

١. امير المؤمنين على عليه السّلام مى‌فرمايد: «ايها الناس ان احق الناس بهذا الامر اقواهم عليه و اعلمهم بامر الله عليه»؛[٣] شايسته‌ترين مردم به اين امر (ولايت و حكومت)، قوى‌ترين آنها

[١] - دبّر الامر: تفكّر و نظر فى عاقبته، اعتنى به و نظمه؛ المنجد، ماده دبر.

[٢] - بقره، آيه ٢٤٧.

[٣] - صبحى صالح؛ نهج البلاغه؛ خطبه ١٧٣.