آنچه ولايت فقيه را در بحث مشروعيت از ساير نظام‌هاى سياسى متمايز مى‌كند، آن است كه اين نظام، ريشه مشروعيت خود را در، رضايت و خواست خداوند سبحان جستجو كند، بدين معنى كه:

١. در اصل هدايت و سرپرستى در نظام الهى، متعلق به خداوند است خالق، ربّ، صاحب‌اختيار و مالك مطلق هستى بوده و حق هرگونه تصرف در هستى و انسان‌ها را دارد، و هرگونه تصرفى در شؤون آنها بايد با اجازه او انجام شود.

٢. خداوند بر پيغمبرش حضرت محمد صلّى اللّه عليه و اله و سلم و پس از او به دوازده جانشين معصوم عليها السّلام او اذن تصرف در هستى و شؤون انسان‌ها را اعطا فرموده مسؤوليت سرپرستى و امامت تاريخى و اجتماعى را به آنها سپرده است؛ چنانچه فرموده است: النبى اولى بالمؤمنين من انفسهم‌[١] پيامبر بر مؤمنين از خود آنان مقدم است و نيز در سوره مائده مى‌فرمايد:

انّما وليكم اللّه و رسوله و الذين امنوا الّذين يقيمون الصلوة و يؤتون الزّكوة و هم راكعون؛[٢] منحصرا تنها خدا و رسول او و مؤمنينى كه نماز را به پاى مى‌دارند و در حال ركوع انفاق مى‌كنند، ولىّ شما هستند. هيچ‌كس ترديد ندارد كه ادامه آيه در شأن على بن ابيطالب عليه السّلام است؛ بنابراين آيه، ولايت بر مؤمنين را حداقل براى آن حضرت ثابت مى‌كند.[٣] همانطور كه در سوره نساء آمده است: ... اطيعوا اللّه و اطيعوا الرسول و اولى الام منكم ...؛[٤] اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد، خدا و رسول و صاحبان امر را اطاعت كنيد. مراد از اولى الامر چه كسانى هستند، قدر متقن مورد قبول مفسرين، ائمه معصومين عليهم السّلام هستند؛ چنانچه بعضى از روايات نيز همين معنا را تأييد مى‌كنند؛ از جمله روايت مشهور و متواترى است كه از جابر بن عبد اللّه انصارى كه گفته است: «از رسول خدا پرسيدم كه من خدا و رسول او را مى‌دانم و مى‌شناسم؛ اما او لو الامر را نمى‌دانم. آن حضرت فرمود: يا جابر «هم خلفائى و ائمة المسلمين اوّلهم على بن ابيطالب عليه السّلام ...» ايشان خلفاى من و امامان مسلمانان‌

[١] - احزاب، آيه ٦.

[٢] - مائده، آيه ٥٥.

[٣] - تفسير مجمع البيان؛ ج ٣، ص ٢١١ و تفسير الميزان؛ ج ١١، ص ٤٥- ٥.

[٤] - نساء، آيه ٥٩.