قرآن كريم زندگى دنيايى را چون بازيچه‌هاى كودكانه خوانده است؛ انما الحيوة الدنيا لعب و لهو.[١] بنابراين دنيا، مكانى است كه انسان با رفتار اختيارى‌اش، حيات ابدى خود را رقم مى‌زند و در واقع، مزرعه‌ى آخرت‌[٢] است و نيز امير المؤمنين على عليه السّلام از آن به «متجر اولياء الله»[٣] نام برده است.

ازاين‌رو در نظام الهى، منظر توسعه و كمال، تنها محدود به حيات دنيايى نيست؛ بلكه دنيا و آخرت، در يك مجموعه‌ى واحد و متصل به هم قرار دارد و براى تأمين سعادت و رفاه هر دوى آن برنامه‌ريزى شده است.

٤. معادگرايى و خودكنترلى نظام الهى زندگى انسان را به دنياى مادى محدود نمى‌كند و جهان آخرت را كه پس از آن مى‌آيد ادامه‌ى حيات انسان مى‌شمرد. اعتقاد به آخرت، معاد و حضور در محكمه‌ى كيفرى الهى، محاسبه‌ى كارهاى انسان و اعطاى ثواب و عقاب‌[٤] و باور اين حقيقت كه مردن، انتقال از يك نقص، به كمال است، انسان را از لغزش‌ها بازمى‌دارد و در او تقوايى ايجاد مى‌كند كه عامل كنترل درونى، در مقابل تعدى و تجاوز به حقوق ديگران، است.

علاوه بر آن با توجه به وجود عوامل نگهدارنده‌ى اجتماعى؛ همچون: امر به معروف، نهى از منكر[٥] حسّ مسؤوليت نسبت به سرنوشت ديگران و جامعه اسلامى‌[٦] و همچنين نقش‌

[١] - همانا زندگى دنيا، بازيچه و سرگرمى است، محمد، آيه ٣٦

[٢] - بالدنيا تحرز الاخرة؛ بحار الانوار، ج ٦٧، ص ٦٧، نهج البلاغه، خطبه‌ى ١٥٥.

[٣] - ان الدنيا دار صدق لمن صدقها ... و متجر اولياء الله، اكتسبوا فيها الرحمة و ربحوا فيها الجنة ...؛ همانا دنيا خانه درستى است، براى كسانى كه در آن درست زندگى كنند ... و دنيا تجارتخانه و بازار ياران خدا است كه در آن، رحمت خدا را به دست مى‌آورند و بهشت را سود مى‌برند؛ نهج البلاغه فيض الاسلام، حكمت ١٢٦، ص ١١٣٨.

[٤] -\i فمن يعمل مثقال ذرة خيرا يره، و من يعمل مثقال ذرة شرا يره؛\E زلزال، آيات ٧ و ٨.

[٥] - فى التنزيل:\i كنتم خير امة اخرجت للناس تأمرون بالمعروف و تنهون عن المنكر؛\E آل عمران، آيه ١١٠ و\i و المؤمنون و المؤمنات بعضهم اولياء بعض يأمرون بالمعروف و ينهون عن المنكر؛\E التوبه، آيه ٧١ و قال على عليه السّلام: قوام الشريعة الامر بالمعروف و النهى عن المنكر و اقامة الحدود؛ غرر الحكم و درر الكلم.

[٦] - امام صادق عليه السّلام فرمود: ان النبى صلّى اللّه عليه و اله و سلم قال: من اصبح لم يهتمّ بامور المسلمين فليس منهم، و من سمع-