مجموعه‌ى مطالبى كه در چند فصل اخير بيان شد، در ارتباط با ويژگى‌ها و تبيين ساختارى حكومت دينى بود و مباحثى چون اركان و چارچوب‌هاى كلى اين نظام سياسى، مبانى مشروعيت، شرايط و حدود وظايف رهبرى، را تشريح مى‌كرد. بى‌شك براى آشنايى با يك نظام سياسى، تنها آگاهى از ويژگى‌هاى ساختارى آن كافى نيست؛ بلكه بايد روش اداره‌ى آن نظام و نحوه‌ى تحقق اهداف آن، نيز معرفى و تبيين گردد.

در حال حاضر نظام‌هاى سياسى مختلفى در جهان وجود دارند كه گاه جداى از مشابهت در ويژگى‌هاى ساختارى، اهداف و برنامه‌هاى متفاوتى را دنبال مى‌كنند؛ يعنى با تفاوت در نگاه آنها به سعادت انسان و توسعه‌ى اجتماعى، روش‌ها و الگوهاى ويژه‌اى براى اداره‌ى جامعه انتخاب مى‌كنند؛ همچنين گاه برخى نظام‌هاى سياسى كه از لحاظ ساختار و نحوه‌ى رهبرى با يكديگر تفاوت جدى دارند، از يك روش اداره و الگوى واحد مديريتى براى تنظيم امور اجتماعى استفاده مى‌كنند.

چنين پديده‌اى ناشى از مشابهت ماهوى و همسانى اهداف كلى است؛ زيرا نمى‌توان از هر طريق و با هر وسيله‌اى به هر هدفى دست يافت؛ بنابراين براى تبيين كامل‌تر هر نظام،