با توجه به مسؤوليت‌هايى كه در نظام اسلامى، متوجه رهبرى است و هدايت نظام در ابعاد تبيين استراتژى، سياستگذارى‌ها و تعيين صلاحيت مناصب حساس را بر عهده دارد، علاوه بر ويژگى‌هايى؛ چون: عقل، بلوغ، حرّيّت، پاكزادى و ذكوريت، بايد از شرايط خاص و ويژه‌اى برخوردار باشد.

خاصه آنكه رهبرى نظام اسلامى در رأس وظايفش، مسؤوليت توسعه‌ى قدرت اسلام، در مقابله با نظام كفر و حفظ مصالح نظام را دارا است. اين شرايط تحت سه عنوان اصلى، آگاهى، عدالت و كفايت مورد بررسى قرار مى‌گيرند:

١. آگاهى‌

معمولا انسان‌ها در زندگى اجتماعى از كسى پيروى كرده و عنان امور خويش را به دست مى‌سپارند كه نسبت به اهداف و شيوه‌هاى نيل به آن، علم و آگاهى داشته باشد. «قرآن كريم» مى‌فرمايد: افمن يّهدى الى الحقّ ان يتّبع امّن لا يهدّى الّا ان يهدى فما لكم كيف تحكمون‌[١]؛ آيا كسى كه به سوى حق هدايت مى‌كند، سزاوار پيروى است، يا كسى كه هدايت يافته نيست؛ مگر او را هدايت كنند؟ پس، چگونه حكم مى‌كنيد؟!

آيه‌ى مباركه در امر پيروى و اطاعت به صراحت، بر مقدم داشتن عالم بر جاهل دلالت‌

[١] - يونس، آيه ٣٥.