همانطور كه در فصل پيش اشاره شد، اسلام خود را دين همه‌ى انسان‌ها تا ابديت تاريخ حيات بشرى معرفى مى‌كند؛ بنابراين از ابتداى ظهور درصدد توسعه و گسترش دامنه‌ى نفوذ و فراگيرى چتر هدايت الهى بر همه‌ى بشريت بوده و رسول گرامى اسلام براى تحقق اين هدف از روش‌هاى مختلفى استفاده نمودند. شيوه‌هاى اساسى و استراتژيك گسترش اسلام عبارتند از:

الف. دعوت دعوت به اسلام؛ به معناى رساندن پيام و احكام الهى به كليه‌ى افراد بشر و پيشنهاد پذيرش توحيد، نبوت حضرت محمّد صلّى اللّه عليه و اله و سلم و ديگر معتقدات بنيادين اسلام و پايبندى به آن‌ها است.

اصل دعوت از اصول مسلم و منصوص دينى است كه خداى متعال در قرآن مى‌فرمايد:

ادع الى سبيل ربك بالحكمة و الموعظة الحسنة و جادلهم بالّتى هى احسن إنّ ربك اعلم بمن ضلّ عن سبيله و هو اعلم بالمهتدين‌[٢]؛ مردم را با حكمت و اندرز نيكو به راه پروردگارت دعوت كن و با آنان به شيوه‌اى پسنديده مناظره كن، براستى كه خداوند نسبت به كسانى كه گمراه شدند داناتر است و هم او نسبت به هدايت‌يافتگان داناتر است.

دعوت بر اين پيش‌فرض استوار است كه‌ لا اكراه فى الدّين قد تبيّن الرشد من الغى‌[٣] اسلام نمى‌خواهد كه به زور عقايدى را كه حق مى‌داند تحميل كند بلكه با تبيين حق و تميز آن از باطل بشريت را به انتخاب آگاهانه اسلام فرامى‌خواند. در آيه‌ى ١٠٨ سوره‌ى يوسف كه بر اين هدف تصريح دارد مى‌خوانيم:

[١] - براى مطالعه‌ى نمونه‌هايى از استقامت و شكيبايى پيامبر صلّى اللّه عليه و اله و سلم؛ رجوع كنيد به: فروغ ابديت؛ ج ١، ص ٢٦٥؛ و سيرى ابن هشام؛ ج ١، صص ٢٦٦ و ٢٦٥ و زين العابدين رهنما؛ پيامبر؛ صص ٣٠٧- ٣٠٤.

[٢] - نحل؛ آيه ١٢٥.

[٣] - بقره؛ آيه ٢٥٦.