توضيح المسائل - هاشمى شاهرودى، سيد محمود - الصفحة ٢٣٣ - چيزهايى كه سجده بر آنها صحيح است

ممكن باشد بايد نگذارد دوباره به جاى سجده برسد و اين يك سجده حساب مى‌شود، چه ذكر سجده را گفته باشد يا نه و اگر نتواند سر را نگهدارد و بى اختيار دوباره به جاى سجده برسد، روى هم يك سجده حساب مى‌شود و اگر ذكر نگفته باشد بنابر احتياط بايد بگويد.

مسأله ١٠٨١- جايى كه انسان بايد تقيه كند مى‌تواند بر فرش و مانند آن سجده نمايد و لازم نيست براى نماز به جاى ديگر برود، ولى اگر بتواند بر حصير يا چيزى كه سجده بر آن صحيح مى‌باشد، طورى سجده كند كه به زحمت نيفتد و احتمال مخالفت تقيه در آن نباشد، نبايد بر فرش و مانند آن سجده نمايد.

مسأله ١٠٨٢- اگر روى تشك پر و مانند آن سجده كند، در صورتى كه بدن روى آن آرام نگيرد و طمأنينه حفظ نشود، باطل است.

مسأله ١٠٨٣- اگر انسان ناچار شود كه در زمين گلى نماز بخواند، چنانچه آلوده شدن بدن و لباس براى او مشقت ندارد، بايد سجده و تشهد را به طور معمول بجا آورد و اگر مشقت دارد، در حالى كه ايستاده، براى سجده با سر اشاره كند و تشهد را ايستاده بخواند و نمازش صحيح است.

مسأله ١٠٨٤- در ركعت اول و ركعت سومى كه تشهد ندارد، مثل ركعت سوم نماز ظهر و عصر و عشا بنابر احتياط مستحب بعد از سجده دوم قدرى بى حركت بنشيند و بعد برخيزد.

چيزهايى كه سجده بر آنها صحيح است:

مسأله ١٠٨٥- بايد بر زمين و چيزهاى غير خوراكى و پوشاكى كه از زمين مى‌رويد؛ مانند چوب و برگ درخت سجده كرد و سجده بر چيزهاى‌