توضيح المسائل - هاشمى شاهرودى، سيد محمود - الصفحة ٦٣٥

مسأله ١٣- اشخاصى كه مغازه‌اى را مى‌سازند و مبالغى را خرج مى‌كنند و مبلغ اجاره مغازه مزبور در هر ماه مثلًا ده هزار ريال ارزش دارد، ولى چون پول لازم دارند با رضا و رغبت خود اين مغازه را به مدت يك سال به ماهى يك هزار ريال به علاوه مبلغ پانصد هزار ريال نقد اجاره داده و در ضمن شرط مى‌كنند كه تا زمانى كه مستأجر در محل مزبور ساكن است سال به سال اجاره را به همان يك هزار ريال تمديد نموده و حق افزودن را بر وجه اجاره نداشته باشند و چنانچه مستأجر بخواهد محل اجاره را به ديگرى واگذار نمايد، موجر با همان شخص طبق اجاره مستأجر اول رفتار نمايد؛ يعنى بر مبلغ اجاره نيفزوده و سال به سال به همان مبلغ اول اجاره را تجديد نمايد، در اين صورت مستأجر مى‌تواند محل را به ديگرى واگذار نمايد و سرقفلى را كه داده يا زيادتر يا كمتر در مقابل تخليه محل و رفع يد از سكونت در آن، از آن شخص كه به او واگذار كرده اخذ نمايد و صاحب ملك حق مخالفت نداشته؛ چون مستأجر طبق شرطى كه نموده به اخذ سرقفلى و واگذارى، ذى حق خواهد بود و سرقفلى را كه گرفته مشروع است.

مسأله ١٤- كسانى كه مغازه‌اى مى‌سازند و مبالغى خرج نموده و به قيمت عادله روز اجاره مى‌دهند و سرقفلى هم نمى‌گيرند ولى در اجاره شرط مى‌نمايند كه مادامى كه مستأجر در آنجا ساكن است حق تخليه و افزودن اجاره را ندارند و سال به سال بايد اجاره را تمديد نمايند و با مرور زمان، اجاره محل ترقى مى‌كند، در اين صورت مستأجر حق انتقال دادن به ديگرى را ندارد و موجر ملزم نيست به انتقال به ديگرى رضايت بدهد، ولى شخص ثالثى به عنوان مشترى پيدا مى‌شود و مستأجر را تطميع نموده و مى‌گويد «اگر شما اين محل را تخليه كنى صد هزار ريال مثلًا من به شما مى‌دهم» آن وقت مى‌رود و