توضيح المسائل - هاشمى شاهرودى، سيد محمود - الصفحة ٣٨٤ - ٣ - گنج

مسأله ١٨١٨- اگر در زمينى كه از ديگرى خريده گنجى پيدا كند و بداند مال كسانى كه قبلًا مالك آن زمين بوده‌اند نيست، مال خود او مى‌شود و بايد خمس آن را بدهد. ولى اگر احتمال دهد كه مال يكى از آنان است بنابر احتياط واجب بايد به او اطلاع دهد، و چنانچه معلوم شود مال او نيست، به كسى كه پيش از او مالك زمين بوده اطلاع دهد و به همين ترتيب به تمام كسانى كه پيش از او مالك زمين بوده‌اند خبر دهد و اگر معلوم نشود مال آنان است، مال خود او مى‌شود و بايد خمس آن را بدهد، مگر اينكه بداند مال يك مسلمانى است كه قابل شناسايى نيست كه در اين صورت حكم مجهول المالك را دارد.

مسأله ١٨١٩- اگر در ظرفهاى متعددى كه در يك جا دفن شده است مالى پيدا كند كه قيمت آنها روى هم معادل ١٥ مثقال طلا باشد، بايد خمس آن را بدهد، ولى چنانچه در چند جا گنج پيدا كند، هر كدام از آنها كه قيمتش به اين مقدار برسد، خمس آن واجب است و گنجى كه قيمت آن به اين مقدار نرسيده است خمس ندارد.

مسأله ١٨٢٠- اگر دو نفر گنجى پيدا كنند كه قيمت آن معادل ١٥ مثقال طلا باشد، اگر سهم هر يك از آنان به اين مقدار نباشد، از ارباح مكاسب حساب مى‌شود.

مسأله ١٨٢١- اگر كسى حيوانى را كه در دريا زندگى مى‌كند از قبيل ماهى بخرد و در شكم آن مالى پيدا كند، اگر چه احتمال دهد كه مال فروشنده است، لازم نيست به او خبر دهد و در حكم گنج است، ولى اگر از قبيل چهار پايان باشد لازم است به فروشنده اطلاع دهد و اگر او علامت داد مال او است و الّا مال پيدا كننده است.