همچنين تحقيق ديگرى ثابت كرده هنگامى كه مردان، عكس‌هاى زنان بسيار زيبا را مى‌بينند، همسران مورد علاقه خود را با جذّابيت كمترى ارزيابى مى‌كنند.[١] بنا بر اين، مقايسه صعودى، هم مى‌تواند در بُعد مالى باشد و هم در بُعد جمال و زيبايى. در هر صورت، براى كاستن از اثرات منفى آن، مى‌توان از مقايسه نزولى استفاده كرد. سپاس‌گزارى، متوقّف بر نعمت‌شناسى است و مقايسه نزولى، چون‌

نعمت‌ها را آشكار مى‌سازد،[٢] موجب سپاس‌گزارى مى‌گردد. پيامبر خدا (ص) در باره اين حقيقت مى‌فرمايد:

مَنْ نَظَرَ فِي دُنْيَاهُ إِلَى مَنْ هُوَ دُونَهُ فَحَمدَاللهَ عَلَى مَا فَضَّلَهُ بِهِ عَلَيهِ كَتَبَهُ اللهُ شَاكِراً وَصَابِراً.[٣]

كسى كه ... در دنياى خود به پايين‌تر از خود نگاه كند و خدا را به خاطر برترى‌هايى كه به او داده، ستايش كند، خداوند، او را سپاس‌گزار و بردبار مى‌نويسد.

امام على (ع) نيز مى‌فرمايد:

وَ أَكْثِرْ أَنْ تَنْظُرَ إِلَى مَنْ فُضِّلْتَ عَلَيْهِ؛ فَإِنَّ ذَلِكَ مِنْ أَبْوَابِ الشُّكْرِ.[٤]

و به كسانى كه بر آنها برترى داده شده‌اى، زياد نگاه كن كه اين، از دروازه‌هاى شكر است.

همچنين مقايسه نزولى، موجب قناعت مى‌گردد. امام صادق (ع) به حمران بن اعين مى‌فرمايد:

يَا حُمْرَانُ، انْظُرْ إِلَى مَنْ هُوَ دُونَكَ فِي الْمَقْدُرَةِ وَ لَا تَنْظُرْ إِلَى مَنْ هُوَ فَوْقَكَ فِي الْمَقْدُرَةِ؛ فَإِنَّ ذَلِكَ أَقْنَعُ لَكَ بِمَا قُسِمَ لَكَ، وَ أَحْرَى أَنْ تَسْتَوْجِبَ الزِّيَادَةَ مِنْ رَبِّكَ.[٥]

[١]. اين تحقيق را نيز كنريك و همكاران او در سال ١٩٨٠ م انجام داده‌اند( ر. ك: همان جا).

[٢]. پيامبر خدا( ص):

انظُرُوا إِلَي مَن أَسفَلَ مِنكُم وَ لَا تَنظُرُوا إِلَي مَن هُوَ فَوقَكُم، فَهُوَ أَجدَرُ أَن لَا تَزدُرُوا نِعمَةَ اللهِ‌ ؛ به كسى كه پايين‌تر از شماست، بنگريد و به آنچه بالاتر از شماست، نگاه نكنيد كه اين كار براى آن كه نعمت‌هاى خدا را ناچيز نشمريد، بهتر است( صحيح مسلم، ج ٨، ص ٢١٣؛ روضة الواعظين، ج ٢، ص ٤٥٤).

[٣]. سنن الترمذى، ج ٤، ص ٧٤.

[٤]. نهج البلاغه، نامه ٦٩؛ غررالحكم، ح ٦١٥٨.

[٥]. الكافى، ج ٨، ص ٢٤٤؛ تحف العقول، ص ٣٦٠؛ علل الشرائع، ج ٢، ص ٥٥٩.