پيامبر خدا (ص) به گزارش همسرشان، خوش‌اخلاق‌ترين افراد نسبت به خانواده خود بودند و هرگز مقابله به مثل نمى‌كردند؛ بلكه از اشتباهات آنان درمى‌گذشتند و آنها را ناديده مى‌گرفتند.[١] به همين جهت، پيامبر خدا (ص) شبيه‌ترين افراد به خود را خوش‌گذشت‌ترين آنان مى‌داند.[٢] امام صادق (ع) نيز نقل مى‌كند كه پدرشان همسرى داشت كه ايشان را آزار مى‌داد و امام (ع) او را مى‌بخشيد.[٣] چه مقامى از اين بالاتر كه انسان در زمره اين انسان‌هاى رشديافته قرار داشته باشد؟! امام صادق (ع) مى‌فرمايد: «از شأن ما ... گذشت از خطاكار است و كسى كه به ما اقتدا نكند، از ما نيست».[٤]

پنج. «عذرخواه» و «عذرپذير» باشيد

فرد خطاكار يا كسى كه مورد خشم قرار گرفته نيز نبايد بى‌توجّه باشد. او خود بايد براى ترميم و اصلاح وضعيت پيش‌آمده، تلاش كند تا رضايت فرد را به دست آورد و در اين راه، از عذرخواهى كردن سر باز نزند. پيامبر خدا (ص) از اين كار، به عنوان يك امر لازم ياد كرده، مى‌فرمايد:

يَا حَوْلَاءُ! إِنَّ المَرْأَةَ يَجِبُ عَلَيْهَا أَنْ تُرْضِيَ زَوْجَهَا إِذَا غَضِبَ عَلَيْهَا، وَ لَا يَحِلُّ لَهَا أَنْ تَنْظُرَ إِلَى وَجْهِهِ نَظْرَةً مُغْضِبَةً.[٥]

بر زن لازم است هنگامى كه شوهرش بر او خشم مى‌كند، او را راضى كند و بر او

حلال نيست كه به روى شوهرش با خشم بنگرد.

[١]. ابوعبدالله جدلى مى‌گويد:

قُلتُ لِعَائِشَة: كَيفَ كَانَ خُلقُ رَسُولِ الله( ص) فِى أَهلِهِ؟ قَالَت: كَانَ أَحسَنُ النَّاسِ خُلُقاً، لَم يَكُن فَاحِشاً وَلَا مُتَفَحِّشاً، وَلَا سَخَّاباً بِالأَسوَاقِ، وَلَا يَجزِى بِالسَّيِّئَةِ مِثلَهَا، وَلَكِن يَعفُو وَ يَصفَحُ‌ ؛ به عايشه گفتم: اخلاق پيامبر در خانواده چگونه بود؟ گفت: خوش‌اخلاق‌ترين مردم بود. نه اهل فحش و ناسزا بود و نه در بازار فرياد مى‌زد و نه بدى را با بدى جواب مى‌داد؛ بلكه اهل عفو و بخشش بود( مسند ابن حنبل، ج ١، ص ٤١٩؛ كنز العمّال، ج ٧، ص ٢٢٢، ح ١٨٧١٧).

[٢]. الكافى، ج ٢، ص ٢٤٠، ح ٣٥.

[٣].

كَانَتِ امْرَأَةٌ عِنْدَ أَبِى( ع) تُؤْذِيهِ فَيَغْفِرُ لَهَا ؛ پدرم همسرى داشت كه ايشان را اذيت مى‌كرد؛ ولى او را مى‌بخشيد( الكافى، ج ٥، ص ٥١٠).

[٤].

إنَّ مِن شَأننا ... العَفوَ عَنِ المُسِي‌ءِ، وَمَن لَم يَقتَدِ بِنَا فَلَيسَ مِنَّا ( بحار الأنوار، ج ٧٥، ص ١١٥، ح ١٢).

[٥]. مستدرك الوسائل، ج ١٤، ص ٢٤٣، ح ١٦٦٠٤.