خاص خداوند قرار دارد. آن گاه نه تنها دچار احساس ناكامى نمى‌شود، بلكه به حق، احساس برخوردارى و شادكامى خواهد داشت و در نتيجه، نه تنها نسبت به نيكى كردن، كم‌رغبت يا بى‌رغبت نمى‌گردد، بلكه با شوق و نشاط بيشترى آن را انجام خواهد داد. بدين وسيله، نه احساس ناخوشايندى از زندگى به وجود مى‌آيد و نه رفتار نيك به خطر مى‌افتد. اين، شاهكار دين است كه در عين ناسپاسىِ همسر، مى‌تواند هم بهداشت روان را تضمين كند و هم فرايند نيكى كردن به همسر را. نكته مهم اين كه در اين جا نيز باز، نقش توحيد و خداباورى در بهداشت روان زندگى زناشويى و موفّقيت و بهروزى آن، نمايان مى‌شود.

ب. بدى كردن به همسر

يكى از موقعيت‌هايى كه زندگى را به مخاطره مى‌اندازد، اشتباهات احتمالىِ همسران است. اشتباه، مورد قبول نيست؛ امّا يك واقعيت است. بى‌ترديد، هر كدام از زن و مرد، با خطا و لغزش همسر خود رو به رو خواهند شد و از اين، گريزى نيست. مهم اين است كه چگونه با آن برخورد كنيم.

در اسلام، مطلق آزار رسانى، به دليل اين كه تجاوز به حقوق ديگران است، نكوهيده و ممنوع شمرده شده است. در مقابل، رعايت حقوق ديگران و دورى از آزار رساندن به آنان، بارزترين نشانة پيروى از اسلام است. اهميت اين ويژگى، تا آن جاست كه بدون آن، نمى‌توان كسى را مسلمان ناميد. پيامبر (ص) تصريح مى‌كند كه: «مسلمان، كسى است كه مسلمانان، از دست و زبان او در امان باشند».[١]

هر چند مطلق مردم‌آزارى در اسلام، نكوهيده و ممنوع است و كيفر سختى در انتظار اشخاص مردم‌آزار است،[٢] با اين حال، آزردن كسانى كه حقوق بيشترى بر فرد دارند، نكوهيده‌تر است و براى سرنوشت آزار دهنده، خطرناك‌تر. در اين ميان، آزار

[١].

الْمُسْلِمُ مَنْ سَلِمَ الْمُسْلِمُونَ مِنْ يَدِهِ وَ لِسَانِهِ‌ ( كتاب من لا يحضره الفقيه، ج ٤، ص ٣٦٢، ح ٥٧٦٢؛ كافى، ج ٢، ص ٢٣٤، ح ١٢؛ بحار الأنوار، ج ٧٧، ص ٥٣، ح ٣). براى مطالعة بيشتر، ر. ك: دانش‌نامة ميزان الحكمه، ج ٣، ص ١٤ به بعد.

[٢]. ر. ك: دانش‌نامة ميزان الحكمه، ج ٣، ص ٦٣( ذيل عنوان: سزاى مردم آزار).