ریحانة الادب فی تراجم المعروفین بالکنیه او اللقب - مدرس تبریزی، محمدعلی - الصفحة ٤٠١ - زيديه
حضرت صادق عليه السلام نيز بواسطه آباء طاهرينش موصول بحضرت رسالت ص گردد.
حمزه بسيار زاهد بود، اصلا در قبال تعليم قرآنى اجرتى نميگرفت، حتى در خانه كسى كه از وى قرائت قرآن را ياد مىگرفته آبى هم نميخورد، شبها بسيار كم مىخوابيد و ماهى بيست و پنج مرتبه ختم قرآن ميكرد. حمزه اوّلين كسى است كه در متشابهات قرآن تأليف كتاب كرده است، نيز او و ابان بن تغلب نخستين كسى هستند از شيعه كه در علم قرائت بتأليف كتاب پرداختهاند چنانچه اوّلين كسى كه از عامّه در علم قرائت تأليف كرده همانا ابو عبيد قاسم بن سلام آتى الترجمة است. از تأليفات حمزه است:
١- اسباع القرآن ٢- حدود آى القرآن ٣- الفرائض ٤- قرائة حمزة ٥- متشابه القرآن ٦- مقطوع القرآن و موصوله ٧- الوقف و الابتداء فى القرآن. اينكه سيوطى ابو الحسن كسائى را نخستين كسى داند كه در موضوع متشابه قرآن تأليف داده اشتباه و غفلت از حقيقت حال است زيرا كه كسائى بسال ١٨٢ ه ق وفات يافته و وفات حمزه بسال ١٥٦ ه قمرى در هفتاد و شش سالگى و يا بسال ١٥٤ يا ١٥٥ بوده است. اما زيات گفتن او همانا بجهت آن بوده كه شغل زيتفروشى داشته، آن را از كوفه بحلوان ميبرد و از حلوان نيز پنير و گردو بكوفه ميآورد.
(ص ٢٦٣ ت و ٤٤ ف و ١٨٤ ج ١ كا و ٢٨٩ ج ١٠ جم و ١١٣ لس و غيره)
زياره
در اصطلاح رجالى، لقب شرفشاه بن محمد حسينى ميباشد و شرح حالش در آن علم است.
زيتونى حسن بن على زيتونى
- شرح حالش موكول بكتب رجاليه است.
زيدى
در اصطلاح رجالى احمد بن محمد، عبد العزيز بن اسحق، عمران بن موسى، محمد بن عمر، يزيد بن سليط و غير ايشان بوده و شرححال ايشان موكول بدان علم است.
زيديه
عنوان مشهورى فرقهايست كه بامامت زيد بن على بن الحسين ع معتقد ميباشند، زيد مذكور را بقتل رساندند و در كناسه كوفه بدارش كردند. اخبار دينيّه درباره وى مختلف است، بعضى از آنها بر ذمّ و قدح وى و برخى ديگر صريحا بعلوّ مقام و جلالت قدر وى دلالت دارند و بهمين جهت انظار علماى