موصول ميگردد. در هريك از اخلاق، تقليد، ختوم و ادعيه، خيارات، شروط ضمن العقدى، صلح با حق رجوع، طب و تجربيّات خود، مقتل و منجزّات مريض و موضوعات ديگر تأليفات و رساله‌هاى متفرّقه دارد. بسال هزار و سيصد و پنجاه و هشت هجرى قمرى در نود و چهار سالگى در قريه سده مذكور وفات يافت و در انتهاى شبستان مسجد جامع آنجا مدفون گرديد.

(ملخص تقريرات بعضى از احفاد خود صاحب ترجمة)

سدى‌[١]

سدى اسمعيل بن عبد الرحمن بن ابى كريمة

- يا ابى ذويب كوفى قرشى تابعى، معروف بسدى كبير يا اكبر، مكنّى بابو محمد، از مشاهير مفسّرين و محدّثين، در عداد كلبى و شعبى و مجاهد و مقاتل و ديگر اكابر اهل حديث و تفسير معدود، ابن عباس و ابو هريره و ابو سعيد خدرى و جمعى ديگر از صحابه را ديده است. تفسير خود را از ابن عباس روايت نموده و بشرف حضور حضرت حسين بن على عليهما السلام مشرّف بلكه بنوشته بعضى از اكابر علماى رجال، از اصحاب حضرت سجّاد و صادقين عليهم السلام ميباشد، اين است كه بعضى از اهل سنّت او را شيعه دانسته‌اند بلكه بنابر منقول از ميزان الاعتدال ذهبى و تقريب ابن حجر و معارف ابن قتيبه بتشيّع و صدوق بودن وى تصريح كرده و بهمين جهت تشيّع متهمش داشته و روايات او را قبول نمى‌نمايند. در تنقيح المقال نيز او را امامى ممدوح دانسته لكن بنا بتصريح بعضى از اكابر ارباب تراجم، سدّى، از مفسّرين عامّه و از كسانى ميباشد كه قرآن مجيد را با رأى‌

[١]- سدى- بضم اول و كسر و تشديد ثانى، منسوب است به سد (با ضم و تشديد) كه قلعه يا ديهى است در يمن و هم ديه بزرگى است در دو فرسخى رى و منسوب بسده را نيز سدى گويند و آن (بر وزن جثه) بمعنى باب و در ويا چيزى است سقف مانند كه بجهت حفظ و وقايه از صدمه باران در بالاى در خانه تعبيه نمايند و سده مسجد طاقها و جايهاى سايه‌دار از اطراف آن را گويند. اسمعيل بن عبد الرحمن مذكور را سدى گفتن نيز بجهت آن است كه در باب و در و سده مسجد كوفه شغل مقنعه و سراندازفروشى را داشته است و يا در يكى از سده‌هاى مسجد الحرام درس تفسير ميگفته است و وقوع هردو سبب نيز ممكن است.