بابو عبد اللّه، از اعيان علماى عامّه ميباشد كه در فقه و حديث و شعر و ادب و اخبار و انساب، علّامه وقت خود و بنسّابه موصوف و متصدى قضاوت مكّه بود، مصنّفات سودمند داشته و ابن النّديم سى و سه كتاب در نوادر و اشعار و انساب و غيرها بدو نسبت داده است و اشهر آنها كتاب انساب قريش است كه حاوى مطالب بسيارى بوده و در معرفت نسب قرشيين محل رجوع و اعتماد و استفاده ميباشد، ديگرى كتاب الموفقيات است در تاريخ كه براى موفّق باللّه پسر متوكل عباسى تأليف داده و بعضى از اجزاى آن در غوطه چاپ شده است.

مصنّفات ديگر او نيز حاكى از تبحّر و كثرت احاطه و اطّلاعات علمى او ميباشند. از طرف متوكل بتربيت اولاد او معين شد، ده هزار درهم و ده تخت و ده قاطر براى او فرستاد كه احمال و اثقال خود را بسامره كه مقرّ خلافت متوكّل بوده نقل دهد. زبير شب يكشنبه بيست و سوم ذى القعده سال ٢٥٥ يا ٢٥٦ ه قمرى (رنه يا رنو) از پشت‌بام افتاده چنبر و تهى‌گاهش شكسته و درگذشت، پسرش مصعب بر وى نماز خوانده و در قبرستان حجون دفن شد. جدّ يا پدرش بكار نيز ظلمى درباره حضرت رضا عليه السلام كرده و در نتيجه در سال ١٩٥ ه از قصر خود افتاده و گردنش خرد گرديد و درگذشت. موافق ابن خلّكان بكار جدّ زبير بوده و بعضى از ارباب تراجم پدرش دانسته‌اند و دور نيست كه از قبيل نسبت بجدّ باشد و نظائر آن بسيار است. (ص ٢٦٠ ج ٢ نى و ٢٠٧ ج ١ كا و ٩٦٢ مط)

زبيرى محمد صالح بن ابراهيم‌

- مكنّى بابو عبد اللّه، ملقّب بجمال الدين، مؤلف كتاب فتاوى و كتاب فيض الملك العلام در فقه شافعى ميباشد، بسال ١٢٤٠ ه قمرى (غرم) در پنجاه و دو سالگى درگذشت، كتاب اوّلى او در مكّه در حاشيه فتاوى الشيخ سليمان چاپ شده و دومى نيز در حاشيه شرح يوسف بطاح مكّى كه بر آن كتاب نوشته و نامش ارشاد الانام الى شرح فيض الملك العلام است در مصر و قاهره بطبع رسيده است. (ص ٩٦٣ مط)

زبيرى مصعب بن عبد اللّه بن مصعب بن ثابت‌

- بن عبد اللّه بن زبير بن عوام، اديب محدّث شاعر كه پدرش از اشرار و باولاد حضرت امير المؤمنين ع‌