ریحانة الادب فی تراجم المعروفین بالکنیه او اللقب - مدرس تبریزی، محمدعلی - الصفحة ٢٩٢ - راغب اصفهانى حسين بن محمد بن مفضل
ديگرش معلوم نشد و محتمل است كه راغب نام او باشد. (ص ٢٢٤٧ ج ٣ س)
راغب اصفهانى حسين بن محمد بن مفضل
- يا فضل بن محمد، مكنّى بابو القاسم، معروف براغب اصفهانى، شافعى يا معتزلى از اكابر علماى عامّه ميباشد كه در لغت و علوم و فنون ادبيّه و عربيّه و شعر و حديث و كتابت و كلام و حكمت و اخلاق، طاق و شهره آفاق و مراتب فضل و كمال او مقبول و مسلّم عامّه و خاصّه بود و قرين امام غزاليش ميشمارند. بعضى از علما باستناد اينكه از اهل بيت عصمت ع بسيار روايت كرده و در موقع روايت از حضرت امير المؤمنين على بن ابيطالب ع فقط با عبارت امير المؤمنين تعبير آورده و از خلفاى ديگر حتى الامكان روايت نكرده و نظائر اينها نسبت تشيّع بدو دادهاند. از كتاب اسرار الامامه حسن بن على طبرسى نقل است كه راغب از حكماى شيعه اماميّه بوده و مصنّفات بسيارى دارد:
١- افانين البلاغة ٢- الايمان و الكفر كه داراى طرزى عجيب و فوائد حسنه بوده و بنوشته بعضى، از بعض فقرات آن اشعرى مذهب بودنش استظهار مىشود ٣- تحقيق البيان فى تأويل القرآن ٤- تفسير القرآن كه غالب تحقيقات بيضاوى از آن مأخوذ شده و بجامع التفسير معروف است ٥- تفصيل النشأتين و تحصيل السعادتين در معرفت نفس و مبدأ و معاد كه داراى سى و سه فصل بوده و در مصر و قاهره و بيروت چاپ شده است ٦- الذريعة الى مكارم الشريعة ٧- جامع التفسير كه ذكر شد در آداب و اخلاق و تصوف و مواعظ حسنه و گاهى از حكايات كليله و دمنه را نيز در آن نقل ميكند و دو مرتبه در قاهره چاپ شده است ٨- محاضرات الادباء و محاورات الشعراء و البلغاء كه چند مرتبه در قاهره چاپ شده است ٩- المفردات فى غريب القرآن يا مفردات القرآن در تحقيق موادّ لغات در دو مجلّد، يك مرتبه مستقلا و يك مرتبه نيز در حاشيه نهايه ابن الاثير در قاهره چاپ شده است ١٠- مقدمة التفسير كه در مصر در آخر تنزيه القرآن قاضى عبد الجبّار بن احمد چاپ شده است. كتاب ذريعه مذكور بسيار مرغوب و در رشته خود بىنظير است، امام غزالى نيز بسيارش ستوده و پيوسته مصاحبش بودى و بعضى از اهل خبره باخلاق ناصرى خواجه ترجيحش دهند و از اشعار آن كتاب است: