٢٤٧ ه ق) و از اصحاب شيخ ابو حفص نيشابورى بود، با جنيد بغدادى نيز صحبت داشت، جماعتى از اين سلسله بدو انتساب يافته‌اند و مؤسّس مشرب ملامتيه ميباشد و تا اواخر قرن سوم هجرت ميزيسته و سال وفاتش مضبوط نيست. (ص ١٤٢ ج ٢ مه)

زجاجى عبد الرحمن بن اسحق‌

- نهاوندى يا صيمرى الاصل و الولادة، بغدادىّ الاشتغال، شامىّ المسكن و المدفن، ابو القاسم الكنية، از افاضل نحوييّن قرن چهارم هجرت و از تلامذه ابراهيم بن محمد زجاج مذكور فوق بود، همين لقب زجّاجى (با فتح و تشديد) نيز بجهت انتساب باستاد مذكور خود ميباشد.

از نفطويه، اخفش صغير، محمد بن عباس يزيدى، ابو بكر بن دريد، ابو بكر بن انبارى و ديگر اكابر وقت نيز درس خوانده و از تأليفات او است:

١- الالف و اللام ٢- الامالى در لغت كه امالى صغرى نيز گويند و در قاهره چاپ شده است ٣- الايضاح در نحو ٤- الجمل الكبرى كه نافع‌ترين كتب نحويه ميباشد كه درميان اهل عربيه مشهور و بمنزله جمل شيخ عبد القاهر بوده بلكه بر آن ترجيح دارد ٥- الزاهر ٦- شرح خطبه ادب الكاتب ٧- شرح كتاب الالف و اللام مازنى ٨- الكافى در نحو ٩- المخترع فى القوافى.

كتاب جمل الكبرى مذكور محل توجه اهل خبره ميباشد، جمعى از افاضل بشرح و تلخيص آن پرداخته‌اند و بنوشته ابن خلّكان و موافق نقل معتمد از دميرى هركس بدان اشتغال نمايد نفعى مييابد، در سبب آن نيز گويند كه اين كتاب را در مكّه معظّمه تصنيف نموده هر وقتى كه از يكى از ابواب آن فارغ ميگشته محض شكرانه آن، هفت شوط بدور كعبه طواف ميكرد و مغفرت خود و انتقاع قارى آن كتابرا از درگاه خداوندى مسئلت مينمود. زجاجى در ماه رجب سال سيصد و سى و هفت يا نه و يا در رمضان سيصد و چهلم هجرت در دمشق يا طبريه شام درگذشت. صيمرى منسوب است بصيمره و آن موضعى است در بصره و هم شهرى است مابين خوزستان و بلاد جبل.

(كف و ص ٤٢٥ ف و ٢٩٩ ج ١ كا و ١٤٤ هب و ١٨٣ ج ٢ ع و غيره)

زجاجى محمد بن ابراهيم‌

- نيشابورى، مكنّى بابو عمرو، مشهور بزجاجى (بضمّ و تخفيف) از عرفاى قرن چهارم هجرت ميباشد كه عمرى‌