ریحانة الادب فی تراجم المعروفین بالکنیه او اللقب - مدرس تبریزی، محمدعلی - الصفحة ٢٨٧ - رازى محمد بن محمد بن ابى جعفر
طب و معارف طبيعيّه بسيار و ناسخ كتابهاى اطبّاى سلف بوده و متجاوز از دويست ميباشد كه بعضى از آنها را مىنگارد:
١- آثار الامام الفاضل المعصوم ٢- الاعضاء ٣- الامام و المأموم ٤- امراض الاطفال ٥- الايساغوجى ٦- برء الساعة در طب كه در بيروت چاپ شده است ٧- التدابير ٨- التدبير ٩- الترتيب هرسه در صنعت و كيميا ١٠- الجامع يا الجامع الكبير يا الجامع الحاصر لصناعة الطب يا الحاصر لصناعة الطب و ظاهر بعضى آنكه اينها همه اسامى مختلفه كتاب حاوى مذكور در زير هستند ١١- الجدرى و الحصبة كه در بيروت و ليدن چاپ شده است ١٢- الجرح و التعديل كه دو نسخه از آن در خزانه مصر موجود است ١٣- جمل المعانى در منطق ١٤- جمل الموسيقى ١٥- الحاوى در طب كه بسيار نافع و مرجع اطباى بعد از او بوده و از آن كتاب بسيار نقل مىكنند ١٦- الحصى المتولد فى الكلى و المثانى كه با ترجمه فرانسوى آن در ليدن چاپ شده است ١٧- الطب الملوكى ١٨- الطب المنصورى كه براى ابو صالح منصور سامانى تأليفش داده است ١٩- القوانين الطبيعية فى الحكمة الفلسفية ٢٠- الكافى ٢١- كتاب من لا يحضره الطبيب كه شيخ صدوق هم نام كتاب من لا يحضره الفقيه را از نام همين كتاب اقتباس نموده است ٢٢- منافع الاغذية و دفع مضارها كه در قاهره چاپ شده است ٢٣- من لا يحضره الطبيب كه ذكر شد و غير اينها كه بسيار و در فهرست ابن النّديم و غير آن مذكور و تا دويست و پنجاه تصنيف بدو نسبت دادهاند. در صنعت كيميا باكتشافات بسيارى نايل شد و دانشمندان فيزيك بمهارت وى در اين قسمت از علوم طبيعيّه معترف هستند، مدتى نيز بتدبيرات بيمارستان بغداد پرداخت و در آخر عمر نابينا شد و بسال ٣١٠ يا ٣١١ يا در حدود ٣٢٠ ه قمرى درگذشت (شى يا شيا يا شك). مخفى نماند كه ابو بكر رازى بنوشته خزينة الاصفياء از اكابر صوفيّه هم بشمار است، پيوسته از خوف خدا در گريه بود در مكّه بخدمت ابو عمر زجاجى رسيده و دست ارادت بدو داد. غلام سرور هندى در تاريخ وفات او بنابر قول اوّل گويد:
چون شد از دنيا بفردوس برين |
حضرت بو بكر رازى اهل راز |
|
وصل او (بو بكر محبوب حبيب)- ٣١٠ |
هست هم (صوفى كامل پاكباز)- ٣١٠ |
|