متداوله از معاصرين ربوده است، خصوصا در سرعت قلم و خوبى خطّ نسخ، يد بيضا داشته و خوشنويسان وقت در حيرت و شگفت بوده‌اند، چنانچه در اوقات زندگانى خود چهارصد قرآن هريكى باجرت پنجاه دينار (اشرفى طلاى هيجده نخودى) با خط خودش بيادگار گذاشت و عاقبت بسال چهارصد و پنجاه و پنجم هجرت در اثناى مسافرت مكّه درگذشت.

(ص ١٣٩ پيدايش خط و خطاطان و غيره)

زوزنى عماد الدين‌

- بعنوان عماد الدين زوزنى خواهد آمد.

زهاد ثمانية

بضمّ اوّل و تشديد ثانى جمع زاهد و در اصطلاح علماى رجال عبارتند از: ربيع بن خيثم، هرم بن حيان عبدى، اويس قرنى، عامر بن عبد قيس، عبد اللّه بن ثوب، مسروق بن اجدع، حسن بصرى، اسود بن يزيد يا بريد يا برير (على اختلاف النسخ) كه چهار تن اوّلى حقا و صدقا از زهّاد اتقيا و از اصحاب حضرت امير المؤمنين عليه السلام و چهارتن ديگر باطل و از زهّاد اشقيا و مخالف آن حضرت و زهد ظاهرى و ورع صورى ايشان محض از راه تدليس و تلبيس و شيطنت و مردم‌فريبى بوده است. نظائر ايشان در هر زمانى و بالاخصّ در اين زمان باريك و تاريك بيشتر بوده و بسيار باشد كه بعلماى طراز اوّل دينى تكليف آموزند، واى بر حال مريضى كه دستور طبابت و حفظ الصحة بطبيب بدهد. آه‌آه خداوند عالم بحق آن دل پاك و مبارك پرسوز و گداز حضرت امير المؤمنين ع كه از اطوار ناشايست و نابايست مشايخ نهروان و هزاران امثال ايشان بيشتر از همه‌چيز متألّم بوده و كرارا در كلمات حقائق سمات خود با عبارات متنوّعه اظهار ضجرت فرموده‌اند اسلام و اهل اسلام را از شرور و مفاسد اينگونه زاهدان ريائى و بى‌حقيقت كه گرگان متلبّس بلباس ميش هستند و هماره دام مردم‌فريبى گسترده‌اند و تيشه بر ريشه اسلام ميزنند در كنف خود نگهدارد. و يرحم اللّه عبد اقال آمينا.

بعضى از اهل فنّ بعوض اسود بن يزيد مذكور، جرير بن عبد اللّه بجلى را چهارمين آن زهّاد اشقيا دانسته‌اند و شرح‌حال همه اين نه نفر بعنوان خواجه ربيع، ابن حيّان هرم، قرنى، عنبرى عامر، ابو مسلم خولانى، ابن الاجدع، بصرى حسن، نخعى اسود