شدى و اگر شرك آوردندى به خداى،شما به آن شرك و انبازى ايمان داشتى.و بعضى علما گفتند: وَ إِنْ يُشْرَكْ بِهِ تُؤْمِنُوا، آنگه باشد كه ايشان را با دنيا آرند بر تقدير.يعنى،اگر با دنيا آرند ايشان را،هم به خداى ايمان نيارند،به كفر [١]و شرك ايمان [٢].و مثله،قوله: وَ لَوْ رُدُّوا لَعٰادُوا لِمٰا نُهُوا عَنْهُ وَ إِنَّهُمْ لَكٰاذِبُونَ [٣]. ... فَالْحُكْمُ لِلّٰهِ الْعَلِيِّ الْكَبِيرِ. گفت:حكم خداى بزرگوار راست در آن‌كه شما را با دنيا رد كنند يا نكنند [٤].

آنگه گفت: هُوَ الَّذِي يُرِيكُمْ آيٰاتِهِ، او آن خداى است كه آيات خود با شما مى‌نمايد و علامات و ادلت كه دليل وحدانيت اوست. وَ يُنَزِّلُ لَكُمْ مِنَ السَّمٰاءِ رِزْقاً، و روزى شما از آسمان فرومى‌فرستد [١٢٩-پ]يعنى،باران كه كشت مى‌بروياند [٥]و نبات مى‌روياند. وَ مٰا يَتَذَكَّرُ إِلاّٰ مَنْ يُنِيبُ، و اين انديشه نكند الا آن‌كس كه دل با خداى برد.

فَادْعُوا اللّٰهَ، آنگه امر كرد جملۀ مكلفان را و گفت:بخوانيد [٦]خداى را - خالص‌كننده او را عبادت و طاعت،يعنى چنان كه با او انباز نگيرى در عبادت.و نصبش بر حال است وَ لَوْ كَرِهَ الْكٰافِرُونَ، و اگر كافران اين را كاره باشند و نخواهند.

رَفِيعُ الدَّرَجٰاتِ، آنگه گفت:او بلندكنندۀ درجات ثواب است.و«فعيل»،به معنى«فاعل»است،يعنى درجات انبيا و اوليا و مؤمنان رفيع گرداند در بهشت.

عبد اللّٰه عباس گفت:رافع السموات،يعنى بردارندۀ آسمانهاست.بعضى ديگر گفتند:معنى آن است كه او بالاى همه چيز است و هيچ‌چيز [٧]بالاى او نيست،نه به معنى جهت،بل به معنى علو منزلت و استحقاق رفعت. ذُو الْعَرْشِ، خداوند عرش است و [٨]مالك آن است و به او قائم است و بر پاى است.

يُلْقِي الرُّوحَ مِنْ أَمْرِهِ عَلىٰ مَنْ يَشٰاءُ، القا كند وحى برآن كه خواهد از بندگانش.و براى آن وحى را«روح»خواند كه،شرع به او زنده شود،چنان كه تن

[١] .اساس:كفرك.

[٢] .كذا،در اساس و آب،آج،افزوده:آرند.

[٣] .سورۀ انعام ٦،آيۀ ٢٨.

[٤] .ما،گا،لا:رد كند يا نكند،آد:به آن‌كه شما را رد كند با دنيا يا نكند.

[٥] .لا:مى‌پروراند،آد:كشت شما مى‌روياند و مى‌پروراند.

[٦] .به كار بردن صيغۀ دوم شخص جمع بصورت معمول امروزين در نسخۀ اساس كم‌سابقه است.

[٧] .ما:هيچيز.

[٨] .گا،لا،آد،افزوده:خالق و.