مثلاً يك باب خانه دو نوع ارزش دارد: يكى ارزش مصرفى آن، كه به كار سكونت مى‌خورد، و ديگرى ارزش تبادلى آن يعنى اين خانه را ممكن است با يك ماشين، يا ده رأس اسب، يا صد دستگاه ضبط صوت مبادله كرد و اين ارزش تبادلى پول است. جمعى از فقها اختلاف اين دو ارزش را ملاك تشخيص «ثمن» از «مثمن» مى‌دانند؛ يعنى مى‌گويند: «ثمن»، آن مالى است كه ارزش تبادلى آن مورد عنايت باشد و «مثمن»، آن مالى است كه ارزش مصرفى آن مورد عنايت باشد. و به نظر اين جانب اين فرق‌گذارى با كمى مسامحه صحيح است.

حال، ممكن است چيزى فقط ارزش مصرفى داشته باشد و اصلاً ارزش تبادلى نداشته باشد، مثل آب در كنار رودخانه، و ممكن است چيزى فقط ارزش تبادلى داشته باشد و ارزش مصرفى نداشته باشد از قبيل پول اعتبارى (اسكناس) كه هيچ ارزش مصرفى به لحاظ نوع كاغذ آن ندارد؛ گرچه ارزش تبادلى وسيعى داشته باشد.

و ممكن است هم ارزش مصرفى و هم ارزش تبادلى داشته باشد. مثل اكثر چيزهايى كه در بازار خريد و فروش مى‌شود، از قبيل راديو، نوشت‌افزار، صابون، گوشت، قند.

پول حقيقى (طلا و نقره) هر دو ارزش را دارد، اما پول اعتبارى (اسكناس) فقط حامل ارزش تبادلى است و هيچ ارزش مصرفى قابل توجهى ندارد.

فقه اهل بيت: شايد بتوان گفت اصل اولى در همه اشياء مثلى است و اگر بعضى از اموال مانند اسب، خانه، فرش، ...قيمى به حساب مى‌آيند بدان جهت است كه يافتن مثل آن دشوار است. به نظر حضرتعالى پول چه وصفى دارد؟

در صورتى كه پول از مثليات باشد، ضمان آن به مثل آن است و در صورتى كه از