فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٠١ - تغيير جنسيت محمد مؤمن قمى
است كه مىگويد: پرداخت تمام مهر، بر شوهر، به طور مطلق، واجب است، چنان كه امام راحل، قدس سره، در تحرير الوسيله اين ديدگاه را قوىترين دانسته است.
امّا در صورتى كه تغيير جنسيت پيش از آميزش صورت گيرد، براى واجب نبودن تمام مهر، به روايات مستفيض و معتبرى استدلال شده كه واجب بودن مهر را به آميزش وابسته مىدانند.
در صحيحه عبداللّه بن سنان، از ابو عبداللّه(ع) روايتشده كه گفت:
«در حالى كه من حضور داشتم، پدرم از آن حضرت درباره مردى پرسيد كه با زنى ازدواج كرده و اين زن هم، بر او وارد شده است، لكن اين مرد با او نزديكى نكرده و به وى دست نيافته، تا اين كه او را طلاق داده است. آيا اين زن بايد عدّه نگهدارد؟
امام فرمود: عدّه از آثار آب ]مرد [ است. به او گفته شد: اگر مرد در مهبل زن نزديكى كرده باشد و آب او انزال نشده باشد ]چه حكمى دارد [ ؟ امام فرمود: هر گاه با او نزديكى كند، غسل و مهر و عدّه واجب مىشوند.» (٦)
ملاحظه مىكنيد كه با وجود آن كه مورد پرسش، عده و عامل آن است، امام(ع) دامنه پاسخ را گسترش مىدهد و بيان مىكند كه موضوع وجوب هر كدام از مهر و غسل و عدّه يك چيز است و آن، نزديكى و آميزش است.
و از اين قبيل است صحيحه حفص بن بخترى از ابوعبداللّه(ع) كه فرمود :
«إذا التقى الختانان وجب المهر و العدّة و الغسل.» (٧)
هر گاه به اندازه ختنگاه داخل شود، مهر و عده و غسل واجب مىشود.
همانند اين دو صحيحه است، صحيحه داود بن سرحان از ابوعبداللّه(ع) كه فرمود:
«إذا أولجه فقد وجب الغسل و الجلد و الرجم و وجب المهر.» (٨)
هر گاه دخول صورت گيرد، غسل، تازيانه، سنگسار كردن و نيز مهر واجب مىشوند.
و همچنين، روايات صحيح و مستفيضه ديگرى كه در اين زمينه وارد شدهاند. (٩)
(٦)وسائل الشيعه، ج١٥، ص٦٥ ـ ٦٦، باب ٥٤، از ابواب مهرها، ح١، ٣، ٥ و....
(٧)همان، ح١.
(٨)همان، ح٣.
(٩)همان، ح٥.