فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٢٧ - سخنى در مفهوم جامعه دينى سيد مرتضى تقوى
فردى خالص باقى نگذاشته است و اين گونه كردارها حجم اندكى از كل كردارهاى انسان را تشكيل مىدهند.
كردار اجتماعى آن كردارى است كه به گونهاى متوجه ديگران است و با در نظر گرفتن ديگران انجام مىگيرد، ديگران يا انگيزه صدور آن كردار از فرد هستند و يا هدف و مقصد آن. به سخن ديگر، كردار اجتماعى، عمل معنادارى است كه انسان يا تحت تاثير وجود و حضور ديگران آن را انجام مىدهد يا براى اثر گذاشتن بر ديگران. كردارهاى اجتماعى انسان براى برآوردن آن نيازهايى است كه فرد به تنهايى نمىتواند آنها را برآورده سازد. تلاش براى رفع اين نيازهاست كه كردارهاى متقابل ميان افراد را به وجود مىآورد، از اينجاست كه رابطه انسان با انسان آغاز مىشود و عمل اجتماعى براى انسان صورت ضرورت و الزام به خود مىگيرد. كردارهاى اجتماعى يا به اصطلاح رايجتر، كنشهاى اجتماعى، حجم عمده زندگى انسان را در برگرفتهاند، از سخن گفتن و بازى كردن و آموزش و ازدواج گرفته تا حكومت و جنگ و صلح و قضا و ... نمونههايى از كردارهاى اجتماعى انسان هستند. مجموع اين كردارها حوزه زندگى اجتماعى را به وجود مىآورند.
حال بايد ديد كه عمل اجتماعى چگونه و از كجا نشأت مىگيرد؟ مراحل تكوين عمل اجتماعى به اختصار فراوان از اين قرار است: اراده انسان نقطه آغاز هر عمل اجتماعى است.
اراده از نيروهاى درونى و نفسانى است و جزئى از شخصيت روانى فرد به شمار مىآيد، اما اينكه اراده چرا و چگونه متوجه عملى مىشود، خود حديث مفصلى است، در اينجا فقط اشاره مىكنيم كه احساس نياز، نخستين محرك اراده انسان براى انجام دادن عملى، است. در مرحله بعد و پس از احساس نياز، اراده انسان متوجه عملى مىشود كه آن را براى رفع نياز مذكور مفيد مىداند. با توجه به ابعاد وجودى انسان، نيازهاى او نيز خاستگاههاى متفاوتى دارند، نيازهاى زيستى برخاسته از حوزه طبيعى زندگى، نيازهاى روحى برخاسته از حوزه معنوى زندگى، نيازهاى اجتماعى برخاسته از حوزه اجتماعى زندگى است. معناى مفيد بودن عمل، در هر يك از اين حوزههاى سه گانه متفاوت است. با صرف نظر از دو