فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٥ - سرمقاله عبدالرّضا ايزدپناه
سوگمندانه با وجود پيدايى علم اقتصاد و رشتههاى مختلفى در آن و پيدايى مكاتب گوناگون اقتصادى و تدوين و نشر صدها كتاب تنها در مسأله پول و بانكدارى در خارج از دارالإسلام، از حوزههاى شيعه جز اندكشمارى از كتابهاى اقتصادى به زبان روز، چيزى عرضه نشده است.
اين نشريه كه دغدغه اصلى آن همسوسازى ميراث فقهى با نيازهاى نوپيداى فكرى و اجتماعى در دايره فقه و فقاهت است، در برخى شمارهها، گامهايى ناچيز در اين راه بر داشته است و مقولاتى را در زمينه مسائل نوپيداى فقهى عرضه كرده است، از جمله: ذبح با دستگاههاى ماشينى، وجوهات شرعيه در نظام اسلامى، اجازه ولى امر در قصاص، اقسام ديه و چگونگى پرداخت آن در روزگار ما، مسأله پول و تورم و... را به بوته نقد و بررسى، نهاده است.
در اين شماره و شمارههاى آينده، مسائل نوپيداى اقتصادى، مانند: پول در فقه اسلامى را در نگاه فقهپژوهان و مجتهدان معظّم، مىآوريم تا آغازى باشد براى گامهاى آينده.
از مقولههاى نوپيدا و مسأله آفرين در حوزه اقتصاد وسيستم معيشتى مردم، گزاره پول است. پول در همه زواياى زندگى فردى و اجتماعى انسان امروز، نفوذ كرده و كاركرد و نقش بسيار پيچيده و گستردهاى بخود گرفته است. در نقش و جايگاه اجتماعى آن، دانشوران علوم اجتماعى و اقتصادى گفتهاند: «انسان اشرف مخلوقات است و پول اشرف آفريدههاى انسان». پول شمشير دو دمى است، مىتوان با برنامهريزى واقع بينانه، عادلانه و انسانى، بهروزى بشر را تأمين كرد و دين را در دنيا گسترد و مىتوان با سياستهاى ناعادلانه پولى، بىاعتنايى به نقش آن، طغيان، تباهى و سيهروزى را براى بشر ارمغان آورد.
امروز ديگر پول، وسيله مبادله، آن هم با تلقى گذشته، نيست. نقش آن در معيار ارزش، وسيله ذخيره ارزش، تهييجگر متغيّرهاى اقتصادى مانند سطح توليدات، فعاليتهاى اقتصادى و روش توزيع، خلاصه نمىشود، بلكه پول، ابزار سلطه سياسى و عامل توسعه اقتصادى است و باعث تحرّك، و يا ركود جامعه.