«إنّ مقتضى التوقيف فى العبادات و أنّها مبنيّة على الورود عن صاحب الشريعة، هو كراهة الاجتماع فى الأذان مطلقاً، دفعة أو ترتيبا، بل ربما احتمل عدم المشروعية. نعم لو اختلف الوقت أو المحلّ فلابأس.»ج٧/٣٤٩

صاحب حدائق و رجال

نكته سنجى‌هاى دقيق و ماهرانه‌اى كه صاحب حدائق درباره روايات و راويان از خود نشان داده، نمايانگر ژرفاى آگاهيها و چيره دستى او به رموز ظريف اين دانش است. از سويى ديگر مى‌بينيم كه در بررسى برخى از روايات بر جداسازى اصطلاح «صحيح» و «موثق» پاى مى‌فشارد، در حالى كه آشكارا مى‌گويد كه فساد اين اصطلاحات از اصلاحش افزونتر است.

نتيجه اين دو مقدمه (آگاهى ژرف و باور نداشتن) آن است كه انكار او سطحى و شتابزده نيست، بلكه برخاسته از چيره‌دستى و در پى درنگ و بررسى مدتهاى دراز در اين مسأله سرنوشت ساز است. اين جاست كه انكار او ارزش و اهميت خود را مى‌نماياند و همگان را وا مى‌دارد كه از سر توجه و دقت بيشتر به بررسى چنين ديدگاههاى او بپردازند.

نمونه‌هايى از اين گونه تتبع جدى و اظهار نظر وى:

١. «إن اسناد هذا الخبر و ان كان منقطعاً بناءً على ما نقله، إلاّ أنّه بناءً على رواية الشيخ متصل.»ج١٤/٣٥١

٢. «و أمّا مارواه الصدوق فى الفقيه مرسلاً و فى كتاب العلل مسنداً فى الصحيح.»ج٧/٥٠

٣. «و عن معاوية بن عمار بإسنادين، أحدهما حسن والآخر قوي، عن أبى عبداللّه‌(ع).»ج١٤/٣٥٥

٤. ما رواه الكلينى و الشيخ عن زرارة فى الموثق... و ما رواه الشيخ و ابن بابويه عن زرارة فى الصحيح... و مارواه الكلينى عن معاوية بن عمّار فى الصحيح أو الحسن...»ج١٧/٣٨٧