فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٥٨ - حقوق حيوانات در فقه اسلامى ابوالقاسم مقيمى حاجى
محقق نجفى(ره) در اين فرض مىگويد :
«اگر فروش بهتر باشد، آن را به فروش مىگذارد... و يا با فروش بعضى از حيوانات در هر روز پول غذاى بقيه را تهيّه مىكند و اگر اجاره حيوان ممكن باشد و براى مالك هم بهتر باشد، آن را اجاره داده و پولش را براى حيوان مصرف مىكند» (٥٥).
در مواردى كه تخيير بين سه مورد وجود داشت، در صورت امكان، هر سه واجب است و گرنه تنها، فردِ ممكن واجب مىباشد.
٢. وجوب كفايى رسيدگى به حيوان
در متون فقهى تصريح شده است كه رسيدگى به حيوان و نجات او از هلاكت، از واجبات كفايى است كه بر عموم مردم لازم است در صورت امكان اقدام كنند. (٥٦) بر اين اساس در بحث وصيت، اگر دو نفر با هم وصى ميّت شده باشند بايد تصرفات اين دو در اموال ميّت به صورت مشترك انجام پذيرد و هر يك از آن دو حق تصرّف به صورت انفرادى را نداشته و اگر تصرف نمايند نافذ نمىباشد. از اين مسأله مواردى كه اقدام به آنها ضرورى و واجب كفايى است استثنا شده است كه از جمله آنها خريد غذا براى حيوانات برجاى مانده از ميّت است كه در اين صورت اقدام انفرادى هر يك از دو وصى جايز، بلكه واجب است . (٥٧)
(٥٥) جواهر الكلام، ج٣١، ص٣٩٥ ـ ٣٩٦.
(٥٦) مسالك الأفهام، ج ٦ ، ص٢٥١ : «لانّ الموصي لم يرض برأيه منفرداً ، فيكون تصرفه بغير إذن كتصرف الأجنبي واستثنى المصنف وجماعةمنه ما تدعو الحاجة إليه ، ولا يمكن تأخيره إلى وقت الاتفاق ، من نفقة اليتيم والرقيق والدوابّ ، ومثله شراء كفن الميت وزاد بعضهم قضاء ديونه ، وانفاذ وصية معينة» .
(٥٧)مسالك الأفهام، ج ٦،ص٢٦٦. در اين باره شهيد ثانى(ره) مىآورد:«ويستثنى من موضع الخلاف ما يضطرّ إليه الأطفال والدوابّ من المؤنة وصيانة المال المشرف على التلف ، فإنّ ذلك ونحوه واجب على الكفاية على جميع المسلمين فضلاً عن العدول منهم .