فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٢٣٤ - همراه با دايرة المعارف فقه اسلامى - ابن السبيل
سفر است صدق مىكند، نه بر كسى كه قصد سفر را كرده است... بله در دادن سهم سبيل اللّه به او هيچ اشكالى نيست. (١٥) ابن جنيد با اين نظر مخالفت كرده و گفته است:
سهم ابن السبيل، به كسانى كه براى اطاعت خدا سفر مىكنند و كسانى كه قصد اين سفر را داشته باشند ولى مخارج سفر را نداشته باشند، تعلق دارد. البته در صورتى كه قصد آنها از سفرشان به جا آوردن واجب يا عمل كردن به سنّتى باشد. (١٦)
شيخ طوسى و شهيد اوّل و ثانى نيز، همين رأى را برگزيدهاند. (١٧)
٣. مهمانى كه نيازمند پذيرايى باشد:
بحث فقها در اين است كه آيا مهمان، جزء موضوع ابن السبيل است، بدين بيان كه از مصاديق در راه مانده، به حساب مىآيد يا اين كه خود، مصداق ديگرى براى ابن السبيل و در مقابل در راه مانده است يا اين كه مهمان موضوعاً از ابن السبيل خارج است ولى حكماً به آن ملحق شده است؟ در اين بحث چند وجه، بلكه چند قول مطرح است:
١. مهمان داخل در موضوع ابن السبيل و فرد ديگرى از آن و در مقابل در راه مانده است. اين معنا از كلمات برخى از فقها مانند قطب الدين راوندى به دست مىآيد، آن جا كه بيان داشته است:
«ابن السبيل، (١٨) مسافر در راه مانده و مهمان است .
صاحب جواهر از برخى حواشى نقل كرده است كه غربت و نياز به پذيرايى شدن، در ابن السبيل شرط نشده است، (١٩) يا اين كه غربت همراه با نياز به پذيرايى شدن شرط است. ابن حمزه نيز به همين نظر دارد و گفته است:
(١٥) جواهر الكلام، ج١٥، ص٣٧٣.
(١٦) مختلف الشيعه، ج٣، ص٨١.
(١٧)المبسوط، ج١، ص٢٥٧؛ الدروس الشرعيه، ج١، ص٢٤٢؛ الروضة البهيه، ج٢، ص٥٠.
(١٨) فقه القرآن، ج١، ص٢٢٥.
(١٩) جواهر الكلام، ج١٥، ص٣٧٥.