فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٧٤ - ازدواج موقت در كتاب و سنّت آیة الله جعفر سبحانى
مىگويد: «فما استمتعتم به منهن فآتوهن أُجورهن». تفاوتى ندارد كه كلمه «ما» در «فما استمتعتم» كه ضمير موجود در كلمه «به» به آن بر مىگردد، شرطيه باشد يا موصوله. در اين صورت بحث در اين است كه آيا مراد از آن، ازدواج دايم است يا ازدواج موقت. دقت و تأمّل در قراين خارجى و قراينى كه در خود آيه وجود دارد فرض دوم را تأييد و احتمال اراده فرض اول را منتفى مىكند. اينك توجه خواننده را به اين قراين جلب مىكنيم:
قرينه اوّل: استمتاع عبارت است از متعه كردن
در زمانى كه اين آيه نازل شده، لفظ استمتاع ـ به همان صورتى كه در اوّل بحث گذشت ـ به عقد متعه و ازدواج موقت، منصرف بوده است نه آميزش و لذت بردن. هر چند گاهى اين لفظ، در اين معنا هم استعمال مىشود؛ مثل اين آيه:
{ربّنا استمتع بعضنا ببعضٍ } (٢٢)؛
پروردگارا هريك از ما دو گروه از ديگرى لذت برد.
دليل اين مطلب، دو امر است:
١. تعابير صحابه: صحابه از ازدواج موقت، به لفظ استمتاع تعبير مىكنند.
٢. مسلم در صحيحش از جابربن عبداللّه نقل كرده است كه :
كنّا نستمتع بالقبضة من التمرو الدقيق الأيام على عهد رسول اللّه و أبي بكر حتى ثمة ـ نهى عنه عمر؛ (٢٣)
در عهد رسول خدا(ص) و ابوبكر با يك مشت خرما و آرد، متعه مىكرديم تا اينكه عمر از اين كار نهى كرد.
همچنين مالك از عروة بن زبير روايت كرده است :
انّ خولة بنت حكيم دخلت على عمربن الخطّاب، فقالت: إنّ ربيعة بن أميّة استمتع بإمرأة مولدة فحملت منه فخرج عمر يجرّ رداءه فزعاً، فقال: هذه المتعة
(٢٢) انعام، آيه ١٢٨.
(٢٣) صحيح مسلم، ج٤، ص١٣١، باب نكاح متعه از ابواب كتاب نكاح .