فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٧٩ - ازدواج موقت در كتاب و سنّت آیة الله جعفر سبحانى
خارج شده و رنگ زنا مىگيرد، خداوند دستور داده است كه بايستى هدف از اين كار، ازدواج باشد نه زنا.
ازدواج با كنيزان هم در معرض اين است كه رنگ ابتذال بگيرد؛ زيرا در مورد كنيزان روح ابتذال غالب است؛ از اين رو خداوند سبحان ازدواج با كنيزان را نيز مقيد به قيد مزبور كرده و فرموده است:
{مُحصنات غير مسافحاتً و لامتّخذات أخدانٍ } ؛ (٣٤)
درحالى كه پاك دامن باشند، نه به طور آشكار مرتكب زنا شوند و نه دوست پنهانى بگيرند.
بنابر اين آغاز كردن سخن با دو جملهاى كه مشتمل بر مفهوم متعه و ازدواج موقت هستند، قرينهاى است بر اين كه مراد از عبارت «فما استمتعتم»، عقد ازدواج است.
همچنانكه اين دو جمله به سبب اشتمال بر مفهوم ازدواج متعه، وجود فاء تفريع بر جمله «فمااستمتعتم به منهنّ» را توجيه مىكنند؛ زيرا «فاء» تفريع تنها در مواردى استعمال مىشود كه كلام ـ هر چند به طور اجمال ـ مسبوق به آن مطلب باشد.
قرينه چهارم: تفسير آيه به ازدواج موقت توسط صحابه
گروهى از صحابه و تابعين، جمله «فما استمتعتم به منهن» را به ازدواج موقت تفسير كردهاند كه برخى از آنها را نقل مىكنيم:
١. حاكم روايتى را كه خود از چند طريق، آن را صحيح مىداند از ابو نضره نقل كرده است:
ابن عباس به دنبال جمله «فما استمتعتم به منهنّ» عبارت «إلى أجل مسمّى» را آورد. راوى مىگويد: به او گفتم: ما آيه را چنين نمىخوانيم! ابن عباس گفت: «واللّه لانزلها اللّه كذلك»؛ يعنى: «سوگند به خدا كه خداوند آيه را چنين نازل كرده است». (٣٥)
(٣٤) نساء، آيه ٢٥.
(٣٥) الدرّ المنثور، ج٢، ص٤٨٤ ـ ٤٨٨.