مؤمنان، غير از زنانى كه نام برديم، زنان ديگر بر شما حلال هستند، اما اينكه چرا به جاى «ذى» از واژه «ذا» استفاده شده، مطلبى است كه بايد در محل خودش مورد بحث و بررسى قرار گيرد.

٢. جمله {أن تبتغوا باموالكم } ، بدل بعض از كل و يا عطف بيان از عبارت «ماوراء ذلكم» است كه مفعول آن حذف شده است. ممكن است مفعولى كه حذف شده، «نكاح النساء»، يعنى: «ازدواج با زنان» باشد. بنابراين آيه چنين مى‌شود: {تبتغوا بأموالكم نكاح النساء } ، «اما زنان ديگر، غير از اينها كه گفته شد، براى شما حلال است كه با اموال خود با آنها ازدواج كنيد». به هر حال اين جمله، راه مشروع ازدواج با زنانى را كه در آيه از آنها ياد نشده، بيان كرده و مى‌گويد كه با صرفِ داشتن مال مى‌توان از زنان بهره‌مند شد. مصاديق اين بهره مندى در نگاه اوّل در سه راه منحصر است:

أ ـ ازدواج به وسيله پرداختن مهريه

ب ـ ازدواج با كنيزان

ج ـ زن

٣. اما در جمله {محصنين غير مسافحين } ، مى‌فرمايد: در حالى كه عفت و پاكدامنى را مى‌خواهيد ـ نه زنا را ـ با اموال خود، ازدواج با زنان را بخواهيد. عبارت «محصنين»؛ يعنى: «متعفّفين»؛ يعنى در حالى كه پاك دامن هستيد، نه زناكار. خداوند با اين جمله، راه سوم از راههاى سه گانه فوق را تحريم مى‌كند و مى‌فرمايد كه يك مسلمان حق ندارد با اموالش، از طريق زنا با زنان مباشرت كند.

بنابراين تنها دو راه اوّل باقى مى‌ماند؛ يعنى ازدواج با زن آزاد و ازدواج با كنيزان.

٤. آيه {فما استمتعتم به منهن فآتوهن أُجورهن فريضةً } ، به ازدواج با زنان آزاد اشاره دارد، همچنان كه آيه سوم به ازدواج با كنيزان اشاره دارد. (٢١) از آنجا كه اين نوع ازدواج از محل بحث خارج است، در مورد آن سخنى نمى‌گوييم. آنچه در اينجا اهميت دارد، تفسير آن قسمتى از آيه است كه به نكاح با زنان آزاد برمى‌گردد؛ يعنى آن قسمتى كه

(٢١) يعنى اين آيه و من لم يستطع منكم أن ينكح المحصنات .