چهارم، غنا بدون موسيقى: مقتضاى اين استثنا، آن است كه غنا بدون موسيقى حتى در غير امثال قرآن جايز است. اين معنا مطابق مدلول روايت على بن جعفر است كه در كتاب خويش از برادرش نقل مى‌كند:

«سألته عن الغناء هل يصلح في الفطر و الأضحى والفرح؟ قال: لا بأس به مالم يزمر به ؛

از امام در باره غنا پرسيدم كه آيا در عيد فطر و عيد قربان و ايام شادى جايز است؟ فرمود: اگر با مزمار همراه نباشد، اشكالى ندارد».

عبداللّه‌ بن جعفر نيز اين روايت را در قرب الاسناد از عبداللّه‌ بن حسن از على بن جعفر نقل كرده است، ولى در اين روايت آمده است:

«مالم يعص به؛ (٢٦)

اگر با غنا معصيت نكند».

متن دوم از نظر سند ناقص است، ولى متن اوّل كامل است و دلالت مى‌كند بر آنچه در عنوان اين استثنا آورده‌ايم. اگر موسيقى را غير از غنا بدانيم اين روايت نيز دلالت نمى‌كند كه فقط موسيقى يا مزمار حرام است نه ذات غنا؛ چرا كه اين خلاف قاعده تقييد مطلق به مقيّد است؛ همان گونه كه در استثناى سوم توضيح داديم. اگر بپذيريم كه به مقتضاى قاعده تقييد، غنا بر موسيقى صدق نمى‌كند، بايد گفت: اگر غنا همراه موسيقى باشد، حرام است و اگر با آن همراه نباشد، حرام نيست. ولى اين روايت با روايت ديگرى معارض است و آن روايت عبدالأعلى است:

«سألت أبا عبداللّه‌(ع) عن الغناء و قلت: إنّهم يزعمون أنّ رسول اللّه‌(ص) رخّص في أن يقال جئناكم جئناكم حيّونا حيّونا نحييكم، فقال: كذبوا إنّ اللّه‌ عزّ وجلّ يقول: «و ما خلقنا السماء والأرض و مابينهما لاعبين لو أردنا أن نتّخذ لهواً لاتّخذناه من لدنّا إن كنّا فاعلين بل نقذفُ بالحق على الباطل فَيدمغه فإذا هو زاهقٌ و

(٢٦) وسائل الشيعه، ج١٢، ص٨٥، باب ١٥ از ابواب مايكتسب به، ح٥.