اينكه حضور مردان در جمع زنان حرام است؛ زيرا اين روايت فقط در باره نواختن بربط نيست؛ بلكه فرض آن بر اين است كه مردان به خانه اهل و عيال اين شخص رفت و آمد مى‌كنند به قرينه دو جمله: «و دخل الرجال» و «فلايغار بعدها حتّى تؤتي نساؤه فلايغار».

همچنان كه اگر بگوييم نواختن مزمار به تنهايى غنا نيست، در دلالت روايت دوم اين اشكال پيش مى‌آيد كه روايت در باره غنايى است كه با نواختن مزمار همراه است، پس بر اين كه نواختن مزمار به تنهايى و بدون غنا حرام است، دلالت نمى‌كند.

اما مى‌توان ادعا كرد كه روايات دال بر حرمت موسيقى هر چند بيش‌تر آن‌ها از نظر سند ضعيف هستند، نزديك به حد استفاضه مى‌باشند.

راه دوم: تمسك به رواياتى كه در باره تحريم ملاهى وارد شده است. پيش‌تر به يكى از اين روايات كه از نظر سند كامل است، اشاره شد و در آن آمده است:

«و رأيت الملاهي قد ظهرت يمرّبها لايمنعها أحد» (٣٢)؛

اگر چه از اين عبارت، اطلاق به فهم نمى‌آيد، اما قدر متيقن از حرام بودن ملاهى، عرفاً حرام بودن غنا و موسيقى است. همچنين در روايت عنبسه گذشت كه:

«استماع اللهو والغناء ينبت النفاق كما ينبت الماء الزرع». (٣٣)

ممكن است گفته شود كه اين روايت بر بيش از كراهت دلالت ندارد.

راه سوم: روايات حرمت غنا، بر حرمت موسيقى، دلالت دارد با اين ادّعا كه مفهوم غنا شامل موسيقى هم مى‌شود؛ زيرا غنا در لغت به صداى مطرب و به سماع تفسير شده است، معناى اوّل يا هر دو معنا شامل موسيقى مى‌شود. شاهد آن تعبيرى است كه شيخ طوسى در خلاف آورده و گفته است:

(٣٢) همان، ج١١، ص٥١٦، باب ٤١ از ابواب الأمر و النهي، ح٦.
(٣٣) همان، ج١٢، ص٢٣٥ و ٢٣٦، باب ١٠١ از ابواب مايكتسب به، ح١.