يك. مؤلّف در خلال تدريس خارج فقه، در برخورد با روايات متنافى، ضمن علاج اختلافشان، آنها را با هدف استفاده‌هاى علمى ـنه با هدف تأليف به اختصار يادداشت مى‌كرده است. تا اينكه پس از گذشت بيش از يك دهه كاوش فقهى، در كنار پژوهش در احاديث تفسيرى و اعتقادى، آهنگ تأليف در موضوع ياد شده مى‌كند و در مدّت چهار سال، ضمن تنظيم يادداشتها، به تأليف و تكميل اين اثر پرداخته است.

دو. از دير زمان تاكنون، در موضوع اختلاف احاديث و چاره‌جويى و علاج آنها كتابهاى متعدّدى نگاشته شده است. تفاوت اساسى اين كتاب با كارهاى گذشته آن است كه در آنها بحث مختلف الحديث تنها با رويكرد تطبيقى انجام گرفته است و صرفا احاديث متنافى را گرد آورى، به علاج اختلاف پرداخته‌اند. امّا ويژگيهايى، اين اثر را از ديگر تأليفات پيشين متمايز مى‌سازد، از جمله:

١. شناسايى گونه‌هاى اسباب اختلاف حديث و جاى دادن آنها در دستجاتى كه نوع و خاستگاه اختلاف و طرُق علاج آن را در هر سبب، روشن مى‌نمايد.

٢. يافتن نمونه‌هاى روشن براى هر سبب و ارائه مباحث نظرى مناسب، جهت تبيين ماهيّت و ويژگيهاى هر سبب و چگونگى تأثير آن در پيدايش تنافى در مدلول احاديث و شيوه علاج اختلاف و احيانا مباحث موضوعى مرتبط با سببها و مثالها.

٣. بهره‌گيرى از دو نگاه ثبوتى و اثباتى در علاج احاديث متنافى. مؤلّف علاوه بر تبيين اين دو منهج حديث‌پژوهى در مقدّمه كتاب (ص ٣٩ به بعد) در مقاله‌اى مستقلّ، به تفصيل آنها را تبيين كرده است. (١)

٤. شناسايى بيش از هشتاد سبب از عوامل تنافى احاديث. پيش از اين، مجموع اسباب كلى كه شناسايى شده، از پانزده سبب تجاوز نمى‌كرد، آن هم نوعا بدون ذكر مثال

(١)ر ك: مقاله «دو رويكرد ثبوتى و اثباتى در نقد حديث»، محمّد احسانى‌فر لنگرودى، مجلّه علمى پژوهشى علوم حديث، سال دهم، ش٣٨.