فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٥٢ - حقوق حيوانات در فقه اسلامى ابوالقاسم مقيمى حاجى
همين امر صادق است. البته اين حكم منحصر به مواردى است كه راه ديگرى براى تهيه علوفه براى حيوان وجود نداشته باشد .
در اين باره علامه حلّى(ره) آورده است:
«ان امتنع الغير من البيع كان له قهرة و أخذ منه غصباً إذا لم يجد غيره كما يجبر على الطعام لنفسه». (٣٨)
اگر مالك حيوان، آذوقه نداشته باشد و تنها نزد شخصى يافت شود كه از فروش آن امتناع مىورزد، مالك مىتواند او را اجبار نموده و با غصب، آذوقه حيوان را همانند تهيه غذا براى حفظ جان خود تهيه كند».
شهيد ثانى(ره) (٣٩) نيز به همين مسئله اشاره كرده و به حكمِ ضمان مقدار علوفهاى كه مىگيرد تصريح مىنمايد.
فاضل هندى(ره) در بيان علت اين حكم مىگويد:
«براى اينكه انسان و حيوان در احترام روح ولزوم نفى ضرر مشتركند»
و در ادامه مىافزايد:
«در صورت امكان، احتياط در آن است كه به حاكم رجوع كرده و خودش اقدام ننمايد.» (٤٠)
٤. تقدم جان حيوان بر وضو
اهميت نماز در اسلام بر كسى پوشيده نيست و لازم است انسان، خود را براى نماز از
(٣٨) مسالك الأفهام، ج٨، ص٥٠٣. «با غصب، آذوقه را تهيه نموده و مثل يا قيمت آن را ضامن است».
(٣٩) كشف اللثام، ج ٧، ص٦١٢ ( فإن امتنع الغير من البيع كان له قهرةً ) عليه ( وأخذه ) منه غصباً ( إذا لم يجد غيره ) ولم تشتدّ حاجته إليه لنفسه أو مملوكه من إنسان أو غيره ، ... ( كما يجبر على الطعام لنفسه ) للإشتراك في حرمة الروح ونفي الضرار والأحوط التوصّل إلى الحاكم مع الإمكان ، وأنّه إن أمكن البيع منه باع إن لم يحتج إليه ولو للشرف .»
(٤٠) جواهر الكلام، ج ٣١، ص٣٩٧ .