«غنا، حرام است، چه صداى آواز خوان باشد و چه صداى نى يا سازهايى از قبيل عود و تنبور و ديگر آلات طرب ؛ ولى نواختن دفّ در عروسى‌ها و مجالس ختنه سورى مكروه است.» (٣٤)

چند نكته :

نكته اوّل: آيا گوش دادن به موسيقى نيز حرام است؟ پاسخ اين پرسش مثبت است و اين حكم مطابق راه سوم از راه‌هاى اثبات تحريم موسيقى است اگر اين راه را بپذيريم، همچنين مطابق است با راه دوم؛ زيرا اگر بگوييم روايت عنبسه برحرمت دلالت مى‌كند، مسأله روشن است و در غير اين صورت، روايت «و رأيت الملاهي...» (٣٥) كفايت مى‌كند؛ چرا كه آنچه از دليل حرمت ملاهى از نظر عرف و از حيث مناسبت حكم و موضوع، فهميده مى‌شود آن است كه سرگرم شدن به لهو حرام است، چه از راه استعمال ملاهى باشد و چه از راه شنيدن آن. بلكه شايد اين حكم با راه اوّل هم مطابق باشد با اين فرض كه عرفاً از روايات تحريم موسيقى و تحريم غنا اين گونه برداشت مى‌شود كه تحريم ناظر به سرگرم شدن به لهو است و تفاوتى نيست كه انسان از راه گوش دادن به موسيقى و غنا سرگرم شود يا خود به نواختن و استعمال ملاهى بپردازد. البته اگرشنيدن موسيقى بدون قصد گوش دادن به آن باشد، دليلى بر حرمت آن نداريم؛ همان گونه كه دليلى بر حرمت شنيدن غنا نيز به اين نحو وجود ندارد.

نكته دوم: حرام بودن موسيقى مشروط به آن است كه مطرب باشد اگر چه مطرب بودن موسيقى به واسطه چيزى باشد كه همراه با آن است يا به واسطه غناى مطربى باشد كه همراه با موسيقى است. مقصود آن است كه اگر موسيقى به نحوى باشد كه ميان اهل لهو

(٣٤) كتاب الخلاف، ج٣، ص٣٤٥، كتاب الشهادات، مسأله ٥٥.
(٣٥) وسائل الشيعه، ج١١، ص٥١٦، باب ٤١ از ابواب الأمر والنهى، ح٦.