فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٤ - غنا و موسيقى آیة الله سيد كاظم حائرى
لكمُ الويلُ ممّا تصفون». (٢٧) ثم قال: ويل لفلان ممّا يصف رجل لم يحضر المجلس؛ (٢٨)
از امام صادق(ع) در باره غنا پرسيدم كه مردم مىپندارند رسول خدا اجازه داده است كه با حالت غنا بگويند: جئناكم جئناكم حيّونا حيّونا نحييكم. فرمود: دروغ مىگويند. خداوند عزّوجلّ فرموده است: «ما آسمان و زمين و آنچه را ميان آنهاست به بازى نيافريديم. اگر مىخواستيم سرگرمى براى خويش بيافرينيم، چيزى مناسب خود مىآفريديم. ما حق را بر باطل مىكوبيم تا او را هلاك كند و اين گونه باطل محو و نابود مىشود؛ اما واى بر شما از وصفى كه مىكنيد». سپس فرمود: واى بر فلانى كه چنين مىگويد.
هر چند در اين روايت پرسش كننده نياورده است كه جمله «جئناكم جئناكم...» همراه مزمار يا ديگر آلات موسيقى است، روايت بر جواز آن دلالت نمىكند، از اين رو، روايت قبلى بى معارض است.
نتيجه آنچه گفتيم، اين است كه غنا به تنهايى حرام نيست؛ بلكه آن گاه حرام است كه مردان در جمع زنان حضور يابند يا با موسيقى همراه شود. همچنين غنا در قرآن و امثال قرآن، بدون موسيقى نه حرام است و نه مكروه؛ اما غنا با شعرهاى لهو بى حضور مردان در ميان زنان و بدون موسيقى، مكروه است؛ زيرا كمترين حكم لهو در اسلام كراهت است؛ چنان كه برخى روايات گذشته و روايت عنبسه بر آن دلالت دارد. اگر بگوييم روايت عنبسه بر بيش از كراهت دلالت ندارد، مدلول آن اين است كه غنا بدون موسيقى نيز مكروه است و دليل مخصّصى براى آن وارد نشده است مگر روايتى كه بر جواز غنا در قرآن و ترغيب به آن دلالت مىكند. البته ثابت شد كه ظاهر برخى نواهى گذشته آن است كه غناى لهوى حرام است.
(٢٧) انبياء، آيه ١٦ ـ ١٨.
(٢٨) وسائل الشيعه، ج١٢، ص٢٢٨، باب ٩٩ از ابواب ما يكتسب به، ح١٥.