٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص

فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٤ - غنا و موسيقى آیة الله سيد كاظم حائرى

لكمُ الويلُ ممّا تصفون». (٢٧) ثم قال: ويل لفلان ممّا يصف رجل لم يحضر المجلس؛ (٢٨)

از امام صادق(ع) در باره غنا پرسيدم كه مردم مى‌پندارند رسول خدا اجازه داده است كه با حالت غنا بگويند: جئناكم جئناكم حيّونا حيّونا نحييكم. فرمود: دروغ مى‌گويند. خداوند عزّوجلّ فرموده است: «ما آسمان و زمين و آنچه را ميان آنهاست به بازى نيافريديم. اگر مى‌خواستيم سرگرمى براى خويش بيافرينيم، چيزى مناسب خود مى‌آفريديم. ما حق را بر باطل مى‌كوبيم تا او را هلاك كند و اين گونه باطل محو و نابود مى‌شود؛ اما واى بر شما از وصفى كه مى‌كنيد». سپس فرمود: واى بر فلانى كه چنين مى‌گويد.

هر چند در اين روايت پرسش كننده نياورده است كه جمله «جئناكم جئناكم...» همراه مزمار يا ديگر آلات موسيقى است، روايت بر جواز آن دلالت نمى‌كند، از اين رو، روايت قبلى بى معارض است.

نتيجه آنچه گفتيم، اين است كه غنا به تنهايى حرام نيست؛ بلكه آن گاه حرام است كه مردان در جمع زنان حضور يابند يا با موسيقى همراه شود. همچنين غنا در قرآن و امثال قرآن، بدون موسيقى نه حرام است و نه مكروه؛ اما غنا با شعرهاى لهو بى حضور مردان در ميان زنان و بدون موسيقى، مكروه است؛ زيرا كم‌ترين حكم لهو در اسلام كراهت است؛ چنان كه برخى روايات گذشته و روايت عنبسه بر آن دلالت دارد. اگر بگوييم روايت عنبسه بر بيش از كراهت دلالت ندارد، مدلول آن اين است كه غنا بدون موسيقى نيز مكروه است و دليل مخصّصى براى آن وارد نشده است مگر روايتى كه بر جواز غنا در قرآن و ترغيب به آن دلالت مى‌كند. البته ثابت شد كه ظاهر برخى نواهى گذشته آن است كه غناى لهوى حرام است.


(٢٧) انبياء، آيه ١٦ ـ ١٨.
(٢٨) وسائل الشيعه، ج١٢، ص٢٢٨، باب ٩٩ از ابواب ما يكتسب به، ح١٥.