فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٢١٧ - قمه زنى و اعمال نامتعارف در عزادارى محمد تقى اكبر نژاد

گاه شرايط زمانى و مكانى زمينه هايى را فراهم مى‌سازند كه باعث پيدايش مصالح و يا مفاسدى مى‌شود كه آنها مبناى احكامى‌مى‌شوند كه در اصطلاح به آنها احكام ثانويه گفته مى‌شود. در اين جا به چند نمونه از احكام ثانويه اى كه حضرات معصومين ـ عليهم السلام ـ صادر كردند و پس از انقضاى شرايط خاص آن را لغو كردند، اشاره مى‌كنيم:

در زمان رسول خدا ـ صلوات اللّه‌ عليه و آله ـ ايشان به مردان امر كرده بودند كه ريش خود را خضاب بگذارند و خود را شبيه يهود نسازند:

وَ عَن أَبِي مُحَمَّدٍ عَبدِ اللّه‌ الشَّافِعِيِّ عَن مُحَمَّدِ بنِ جَعفَرٍ الأَشعَثِ عَن مُحَمَّدِ بنِ إِدرِيسَ عَن مُحَمَّدِ بنِ عَبدِ اللّه‌ الأَنصَارِيِّ عَن مُحَمَّدِ بنِ عَمرِو بنِ عَلقَمَةَ عَن أَبِي سَلَمَةَ عَن أَبِي هُرَيرَة، قَال: قَالَ رَسُولُ اللّه‌(ص) : غَيِّرُوا الشَّيبَ وَ لا تَشَبَّهُوا بِاليَهُودِ وَ النَّصَارَى (١٨)؛ پيامبر فرمود: پيرى را در چهره خود تغيير دهيد و خود را شبيه يهود نكنيد.

بعد از رسول خدا كه اسلام توسعه پيدا كرد، امير المؤمنين(ع) خضاب نمى‌كردند. همين مسئله مورد سوال شد كه حضرت رسول خضاب مى‌گذاشتند، چرا شما آن را ترك كرده ايد؟ اميرالمؤمنين(ع) در پاسخ فرمود:

إِنَّمَا قَالَ النَّبِيُّ(ص) ذَلِكَ وَ الدِّينُ قُلٌّ وَ أَمَّا الآنَ وَ قَدِ اتَّسَعَ نِطَاقُهُ وَ ضَرَبَ بِجِرَانِهِ فَامرُؤٌ وَ مَا اختَارَ (١٩)؛ زمانى كه رسول خدا امر به خضاب كردن فرمودند، دين در اقليت بود، اما امروز اسلام توسعه يافته است و مرزهاى آن به اقصى نقاط كشيده شده است. در اين وضعيت هر شخصى مخير است كه خضاب بگذارد و يا نگذارد.

عباد بن كثير بصرى، مردى زاهد اما متحجر بود تا آنجا كه گاه بر نوع لباس امام صادق(ع) خرده مى‌گرفت: