فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٢٣٣ - همراه با دايرة المعارف فقه اسلامى - ابن السبيل
المعاد و نراقى در مستند الشيعة و آية اللّه حكيم در مستمسك العروة نيز به اين مطلب تصريح كردهاند. (٩) صاحب جواهر گفته است:
هر چند كه انقطاع سفر نسبت به قصر و اتمام نماز و افطار كردن و روزه گرفتن حاصل شده است؛ ولى از صدق عرفى ابن السبيل خارج نشده است ؛ زيرا هيچ تنافى ميان قطع سفر و صدق ابن السبيل نيست. (١٠)
شيخ طوسى در مبسوط (١١) و علامه در تذكره (١٢) و ابن فهد حلى در الرسائل العشر با اين مطلب مخالفت كردهاند. ابن فهد حلّى گفته است:
ابن السبيل كسى است كه از جايى عبور مىكند، نه كسى كه قصد اقامت ده روز در جايى داشته باشد، مگر به سبب ضرورت، مثل انتظار كاروان را كشيدن». (١٣)
٢. اكثر فقها معتقدند كه عنوان ابن السبيل بر كسى صدق نمىكند كه اراده و قصد سفرى را داشته باشد كه بدان محتاج است ولى قادر به انجام آن نيست .
علامه مىگويد:
حقيقتاً ابن السبيل بر كسى صادق است كه در سفر و گذر است، گويا راه او را زاده است. اين معنا در حق كسى كه فقط قصد سفر را داشته است ثابت نيست. (١٤)
صاحب جواهر مىگويد:
عنوان ابن السبيل بر كسى صدق نمىكند كه اراده سفرى را داشته كه بدان نيازمند است ولى نسبت به انجام آن قادر نيست، عنوان ابن السبيل بر كسى كه در حال
(٩) مختلف الشيعه، ج٣، ص٨٢ و ٨٣؛ كفاية الاحكام، ج١، ص١٩٠؛ ذخيرة المعاد، ص٤٥٧؛ مستند الشيعه، ج٩، ص٢٩٤؛ مستمسك العروة، ج٩، ص٢٦٩.
(١٠) جواهر الكلام، ج١٥، ص٣٧٢.
(١١)المبسوط، ج١، ص٢٥٧.
(١٢) تذكرة الفقهاء، ج٥، ص٣٥٥.
(١٣) رسائل العشر، ص١٨١.
(١٤) مختلف الشيعه، ج٣، ص٨٢.