عبداللّه بن انس بن خطل از بنى‌تيم‌ [١] از معدود افرادى‌ است كه پيامبر صلى الله عليه و آله پس از فتح مكّه به قتل آنان فرمان داد. [٢] برخى مفسّران، مقصود از «من كفر ...» در آيه‌ ١١٦ نحل (١٦) را درباره شمارى از مرتدّان، از جمله وى دانسته‌اند كه پس از ايمان، مجدّداً راه كفر را پيشه خود ساختند.

عبدالله بن انيس‌

عبدالله بن انيس انصارى، حليف بنى‌سَلمه بود. [٣] برخى مفسّران، آيه ٢٥ سوره حج (٢٢) را درباره وى دانسته‌اند كه با دو مرد ديگر درباره نسب خود تفاخر مى‌كرد، سپس يكى از آن دو نفر را كُشت و با ارتداد به مكّه گريخت. [٤]

عبداللّه بن جبير

عبداللّه بن جبير انصارى از تيره اوس و از صحابه پيامبر و از شركت‌كنندگان در بيعت عقبه و از شهداى احُد بود. [٥] برخى مفسّران، آيه ١٥٢ آل‌عمران (٣) را درباره اخلاص و رشادتها وى در جنگ احُد دانسته‌اند. [٦]

عبداللّه بن جحش‌

عبداللّه بن جحش بن رئاب، پسر عمّه پيامبر [از اميمه بنت عبدالمطلب‌] و از مهاجران به حبشه و مدينه و از بدريّون‌ [٧] و از جمله شهيدان احُد بود. [٨] برخى‌ مفسّران، آيه ١٦٩ آل‌عمران (٣) را درباره وى و ديگر شهداى احُد دانسته‌اند كه از حيات برزخى و مرزوق بودن نزد پروردگار حكايت دارد. [٩] نيز آيه ٢١٧ و ٢١٨ بقره (٢) درباره وى و همراهانش دانسته شده است كه در سريّه‌اى در ماه حرام، عمروبن‌حضرمى را كشتند و براى اين جهت، مورد طعن دوست و دشمن قرار گرفتند و با نزول آيات مزبور، ضمن پذيرش اصل مطلب در حرمت ماههاى حرام، اجر آنان بر خدا دانسته شد. [١٠]

عبدالله بن خيثمه‌

--) ابوخيثمه‌

عبداللّه بن رواحه‌

عبداللّه بن رواحه انصارى از تيره خزرج و از نقباى آنان بود. وى از سابقان در اسلام و از مجاهدان در غزوات متعدّد بود كه در غزوه موته شربت شهادت نوشيد. [١١] برخى مفسّران، آيه ٢٢٤ بقره (٢) را در پى آن‌ دانسته‌اند كه عبداللّه بن رواحه سوگند ياد كرد كه هرگز در نزاع دختر و دامادش دخالتى نكند و آيه ضمن نهى از قرار دادن خدا در معرض سوگندها، آن را حتّى در امور نيك روا ندانست. [١٢] نيز مفسّران، آيات‌ ٨٨ و ٨٩ مائده (٥) را درباره سوگند شمارى از صحابه، از جمله وى در تحريم برخى طيّبات بر خود دانسته‌اند. [١٣]

عبدالله بن زبعرى‌

--) ابن زبعرى‌

[١] . البداية و النّهايه، ج ٤، ص ٣٤٠

[٢] . السّيرة النّبويّه، ابن‌هشام، ج ٤، ص ٤١٠

[٣] . الاستيعاب، ج ٣، ص ٧

[٤] . تفسير القرآن العظيم، ابن ابى‌حاتم، ج ٨، ص ٢٤٨٤؛ الدرالمنثور، ج ٦، ص ٢٧؛ تفسير القرآن العظيم، ابن‌كثير، ج ٣، ص ٢٢٥

[٥] . الاستيعاب، ج ٣، ص ١٤؛ اسدالغابه، ج ٣، ص ١٩٤

[٦] . مجمع‌البيان، ج ١-/ ٢، ص ٨٥٩؛ الجامع لاحكام القرآن، قرطبى، ج ٤، ص ١٥٢

[٧] . اسدالغابه، ج ٣، ص ١٩٥

[٨] . السّيرة النّبويّه، ابن‌هشام، ج ٣، ص ١٢٢

[٩] . مجمع‌البيان، ج ١-/ ٢، ص ٨٨٠

[١٠] . جامع‌البيان، ج ٢، جزء ٢، ص ٤٧٦-/ ٤٧٧؛ مجمع‌البيان، ج ١-/ ٢، ص ٥٥٣

[١١] . الاستيعاب، ج ٣، ص ٣٣؛ اسدالغابه، ج ٣، ص ٢٣٥-/ ٢٣٦

[١٢] . مجمع‌البيان، ج ١-/ ٢، ص ٥٦٦

[١٣] . مجمع‌البيان، ج ٣-/ ٤، ص ٣٦٧