نساء (٤) درباره وى و شمارى از مؤمنان نازل شد كه پس از ميگسارى به امامت عبدالرّحمان بن عوف مشغول نماز شدند و عبدالرّحمان سوره كافرون را اشتباه خواند. [١]

عبداللّه بن ابى‌اميّه‌

عبداللّه بن ابى‌اميّه از مشركان قريش، تيره بنى‌مخزوم و پسرعمّه پيامبر [از عاتكة بن عبدالمطلب‌] بود. [٢] مفسّران، مقصود از «الّذين كفروا» در آيه ٧ انعام (٦) را وى و شمار ديگرى از سردمداران كفر و شرك دانسته‌اند كه در برابر پيامبر صلى الله عليه و آله ايستادگى نموده، گفتند: ما به تو ايمان نخواهيم آورد، مگر اينكه دست‌نوشته‌اى از سوى خدا براى ما بياورى. [٣] نيز آيات ٩٠-/ ٩٣ اسراء (١٧) را درباره بهانه‌جويى شمارى از سران كفر، از جمله وى دانسته‌اند كه ايمان خود به پيامبر صلى الله عليه و آله را مشروط به شرايطى از جمله داشتن باغ، طلا و آوردن دست‌نوشته‌اى از جانب خدا مى‌كردند. [٤]

عبداللّه بن ابى‌ربيعه‌

عبداللّه بن ابى‌ربيعة بن عمرو بن مخزومى القرشى، پس از فتح مكّه اسلام آورد. [٥] مفسّران، آيه ٣٦ انفال (٨) را درباره وى و شمار ديگرى از مشركان قريش دانسته‌اند كه با انفاق مال خود تلاش بى‌اثرى را در جنگ عليه پيامبر صلى الله عليه و آله و مسلمانان داشت. [٦]

عبداللّه بن‌سعد ابى‌سرح‌

عبداللّه بن سعد ابى‌سرح، برادر رضاعى عثمان و از نويسندگان وحى و از جمله مرتدّان پس از پذيرش اسلام بود. وى پس از ارتداد، دوباره به دامان اسلام برگشت و در فتوحات اسلامى شركت نمود. [٧] وى از جمله افرادى است كه پيامبر صلى الله عليه و آله پس از فتح مكّه دستور به قتل وى داد. [٨] برخى مفسّران، آيه ٩٣ انعام (٦) را در پى ادّعاهاى دروغين عبداللّه بن‌سعد دانسته‌اند كه مى‌گفت: من نيز مثل آنچه خدا نازل مى‌كند نازل مى‌كنم. [٩] نيز شأن نزول آيه ١٣٧ نساء (٤) را كه حاكى از ارتداد و كفر است، مربوط به وى دانسته‌اند. [١٠]

[١] . جامع‌البيان، ج ٤، جزء ٥، ص ٩٨؛ روح‌المعانى، ج ٤، جزء ٥، ص ٥٧

[٢] . السّيرة النّبويّه، ابن‌هشام، ج ١، ص ٢٩٨؛ اسدالغابه، ج ٣، ص ١٧٦

[٣] . مجمع‌البيان، ج ٣-/ ٤، ص ٤٢٨؛ روح‌المعانى، ج ٥، جزء ٧، ص ١٣٨

[٤] . مجمع‌البيان، ج ٥-/ ٦، ص ٦٧٨؛ روح‌المعانى، ج ٩، جزء ١٥، ص ٢٤٥

[٥] . الاستيعاب، ٣، ص ٣١؛ اسدالغابه، ج ٣، ص ٢٣٢

[٦] . جامع‌البيان، ج ٦، جزء ٩، ص ٣٢٣؛ اسباب‌النّزول، واحدى، ص ١٩٦؛ الميزان، ج ٩، ص ٨٦

[٧] . الاستيعاب، ج ٣، ص ٥٠-/ ٥١؛ اسدالغابه، ج ٣، ص ٢٦٠-/ ٢٦١

[٨] . الاستيعاب، ج ٣، ص ٥٠-/ ٥١؛ اسدالغابه، ج ٣، ص ٢٦٠-/ ٢٦١؛ السّيرة النّبويّه، ابن‌كثير، ج ٣، ص ٥٦٣

[٩] . جامع‌البيان، ج ٥، جزء ٧، ص ٣٥٤-/ ٣٥٥؛ مجمع‌البيان، ج ٣-/ ٤، ص ٥١٨

[١٠] . تفسير عيّاشى، ج ١، ص ٢٨٠